Loluwari Média (Díli) – Relasiona ho kazu abuzu seksuál ne’ebé sai virál iha sosiál média ne’ebé mane nain tolu hasoru labarik feto ida ho idade menor.
Kazu ne’e sai atensaun ba públiku hodi halo intervensaun imediata ba autor sira no asegura vítima no husu públiku labele fahe tutan imajen no video sira iha média sosiál.
Tanba ne’e sosiedade sivil husi JU,S Jurídico Social halo monitorizasaun ba rede sosiál hotu – inklui tiktok, youtube no FB – hodi identifika ema hotu ne’ebé fahe vídeo, kaer vídeo no husu atu asesu vídeo.
“Se ita-boot kaer/rai vídeo HAPUS AGORA! Prosesu krime hasoru mane abuzu labarik feto hahú ona ho PNTL, inklui ba sira ne’ebé halo vídeo no espalla uluk. Ema idaidak responsabiliza ba idaidak nia hahalok”
“JU,S Jurídico Social mós halo ona pedidu ba polísia atu identifika profile FB no youtube ne’ebé fahe no husu asesu ba vídeo,Labarik ida ne’ebé hetan abuzu seksuál la’ós produtu konsumu públiku.ne’e abuzu no pornografia labarik”sita komunikadu imprensa ne’ebé Loluwari.tl asesu iha pajina FB Ju,s.
Ema halo krime Tuir,JU,S, Jurídico Social sei ezije responsabilizasaun krime no sivil iha Kódigu Penal – art. 176 no Artigu 176 Pornografia infantíl hanesan;
- Ema ne’ebé, ba fim predominantemente seksuál, expoem ka reprezenta ema ne’ebé seidauk iha tinan 17 halo aktividade seksuál, reál ka simulada, ka, ho meiu naran ida, ezibe aktividade ne’e ka menór nia órgaun seksuál sei hetan pena prizaun tinan 3 too tinan 10.
- Pena ida ne’e sei aplika mós ba ema ne’ebé prodúz, fahe, difunde, importa, exporta, fa’an, detein meiu ba komunikasaun, instrumentu, dokumentu ka rejistu ba fim referidu iha númeru anteriór ka atu divulga94 aktu sira- ne’e.
Código Penal – Art. 176,Artigo 176 Pornografia infantil hanesan;
- Quem utilizar, para fins predominantemente sexuais, expuser ou representar menor de 17 anos de idade no desempenho de qualquer actividade sexual, real ou simulada, ou por qualquer outro meio exibir aquela actividade sexual ou os órgãos sexuais do menor, é punido com pena de prisão de 3 a 10 anos.
- A mesma pena é aplicável a quem produzir, distribuir, difundir, importar, exportar, oferecer, vender ou detiver qualquer meio de comunicação, instrumento, documento ou registo para os fins referidos no número anterior ou com a finalidade de divulgar tais actos.
Tanba Ju,s Júriku Sosiál ne’ebé reprezenta vítima labarik iha vídeo ne’ebé sirkula iha mídia sosiál ho imajen abuzu seksuál koletivu husi mane hasoru labarik feto.
1) sé mak kaer (rai) vídeu refere komete pornografia infantil, no bele hetan pena prizaun tinan 3 to’o 10 (art. 176 KP)
2) sé mak fahe vídeu refere komete mós krime devasa ho pena prizaun to’o tinan 1 (art. 183 KP)
3) sé mak husu atu asesu vídeu refere komete tentativa pornografia infantil ne’ebé bele hetan pena prizaun fulan 7 to’o tinan 3 fulan 4 (art. 176 KP hamutuk art. 23 no 24 KP

Iha parte Seluk PNTL, liu husi Ekipa Makikit, kaptura ona adolesente nain 4 tanba envolve kazu abuzu seksual hasoru vitima FCL (16) ne’ebe kategoria menor idade.
PNTL kaptura hafoin simu keixa no hetan faktus no evidensia husi vitima, ekipa servisu halo kedas koordenasaun ho ekipa sub-seksaun VPU (Vulneravle Person Unit), Munisipiu Dili.
Iha loron sesta feira, 16 janeiru 2026 oras 14:00 otl, no parte investigador VPU kontaktu kedas ba vitima FCL no mós sasin TBCX (16) mai iha fatin VPU hodi presta deklarasaun no buka tuir suspeitu sira ne’e no ikus mai konsege asegura adolesente mane nain 4 iha sira nia hela fatin.
Iha prosesu kapturasaun ne’e ekipa servisu halo esplikasaun ne’ebé konvensidu ba família suspeitu sira atu koopera ho diak hodi la mosu dezentendementu entre família ho autoridade seguransa tanba kazu ne’e envolve labarik sira maioria estudante deit.
Enkuantu suspeitu hirak ne’e maka hanesan CON alias A (19), JMPA alias M (18), JGFPS alias F (17), GAP alias A (19), JPR alias G (18), suspeitu refere ba eskola ona iha Indonezia.
Hafoin asegura suspeitu nain-4, ekipa servisu transporta no entrega kedas suspeitu sira ba iha VPU (Vulnerable Person Unit) tutela Servisu Investigasaun Kriminál (SIK) Munisípiu Dili, hodi halo prosesu investigasaun nune’e bele hatene motivu hosi akontesementu ne’e.
Jornalista : Cesar Pires
Editór: Herminio Cardoso

