Loluwari Média (Díli) – Parlamentu Nasionál (PN) liu-husi komisaun B ne’ebé trata Asuntu Negósiu Estranjeiru Defeza no Seguransa la fiar mosu iregularidade iha prosesu rekrutamentu ba kadetes foun Polísia Nasionál Timor-Leste ne’ebé oras ne’e governu suspente temporária.
Prezidente Komisaun B Domingos Augusto “Deker” konsidera lamentasaun husi públiku kona-ba iregularidade iha rekrutamentu PNTL komisaun B presiza halo fiskalizasaun hodi bele hatene lolos.
“Liu-husi fiskalizasaun mak foin bele identifika sasan sira ne’e loos ka lae! tanba média ohin loron,bele inventa sasan tun sa’e, ami nia parte ami la ko’alia ba ema nia lamentasaun ami hakarak ko’alia tenke bazeia ba faktus realidade.” Dehan nia ba jornalista sira, hafoin remata reuniaun ho Komandante Jerál PNTL Komisariu Henrique da Costa, no Prezidente Komisaun Juri Segundu Komandante Jerál Pedro Belo, iha Komandu Jerál PNTL kaicoli, Sexta(13/02).
Nia dehan, komisaun B rona direta husi Komisariu Jerál PNTL ho nia ekipa juri tanba komisaun B la fiar média ne’ebé fai Notisia balun loos no balun la loos ba públiku.
“Publikasaun média balun bele loos no balun bele la loos tanba ita seidauk hetan dadus konkretus, komprende ga lae.”dehan nia.
Komisaun B nia prezensa iha Komandu jerál tanba kumpri nia papel hanesan reprezentante povu liu-liu hanesan responsavel bá área Negósiu Estranjeiru, Seguransa no Defeza bazeia ba lamentasaun sira iha Públiku liu-liu kandidatu ba PNTL sira.
“Lamentasaun liga ba rekrutamentu ne’ebé tuir sira nia hanoin katak mosu iregularidade iha ne’ebá, hanesan la iha tranparansia hanesan komandante jerál hato’o familiarismu no favoretismu sasán sira ne’e hotu mak ami mai.”dehan nia.
komisaun B simu lamentasaun sira ne’e, komisaun B rasik tenke deside hanesan reprezentante povu hala’o nia knaar tuir rezimentu PN nian atu halo konfirmasaun bá MI.
No ohin kontinua mai iha Komandante Jerál PNTL liu-liu ho prezidente komisaun juri segundu komandante jerál Pedro Belo rasik atu halo konfirmasaun katak lamentasaun sira ne’e iha serteza ga lae.
“Tanba ne’e mak komisaun B nia parte orsida mós kontinua halo vizita fiskalizasaun, ami nia papel ne’e ba vizita fiskalizasaun ba komisaun ba rekrutamentu atu hetan dadus ruma.”dehan nia.
Husi ne’e komisaun B,Nia dehan,nia parte mós kontribui liu-husi sira nia relatoriu, tamba komisaun B nia prinsipiu no opozisaun rekoñese katak iregularidade ne’e iha.
Liu-liu preokupasaun menus rekursu umanus iha instituisaun PNTL ida ne’e, Komisaun B nia opozisaun antes kedas enves anula para depois lakon tempu tan, entaun di’ak liu suspende para depois parte hotu-hotu kontribui ba hadia iregularidade hira ka failansu sira ne’ebé mak iha.
“Kontinua nafatin prosesu ne’e para depois hetan rekrutamentu ba ita nia membru sira. Iregularidade ne’e tuir lamentasaun husi kadetes sira komisaun B depois remata nia fiskalizasaun mak foin bele identifika katak iregularidade ne’e iha ga lae?.”dehan nia.
hanesan reprezentante povu, Prezidente Komisaun B haktuir,hakruk no respeita nafatin prinsipiu separasaun poder, hanesan orgaun polítiku sira hala’o fiskalizasaun depois kontribui ba relatoriu.
Iha orgaun seluk ne’ebé iha kompetensia atu halo investigasaun ne’e depende ba desizaun governu nian para hatene ninia serteza iregularidade ne’e iha hanesan ida ne’ebé.
“Komisaun B seidauk realsa buat ruma, hato’o buat ruma ba públiku enkuantu seidauk kaer evidensia iha liman.”dehan nia.
Fiskalizasaun ne’e ba segunda vez no komisaun B kontinua ba iha komisaun rekrutamentu ajente PNTL foun tinan 2025 hodi bele hatene lolos.
“Rekomendasaun komisaun B ninian mak tenke evita buat ida familiarismu, favoretismu para garantia tranparansia ba sidadaun hotu-hotu.”
Komisaun B la hola parte iha komisaun rekrutamentu, iha komisaun B suprevizaun.
“Ita boot sira (Jornalista) komprende separasaun poder ga lae, Deputadu ida asume nia responsabilidade halo suprevizaun labele ba tau kanuru tohar tama iha laran,komprende ga lae”
“públiku tenke hatene sasán sira ne’e la’os sampuradu. Respeitu hakruk ba separasaun poder komisaun B nia parte no parte seluk tan ne’e halo suprevizaun de’it halo akompañamentu de’it, desizaun ne’e kompetensia ba komisaun ba rekrutamentu.”
Agora kestaun mak ne’e,Nia dehan,ofisiálmente seidauk anunsiu bá públiku mais públiku mak asesu uluk fali ne’e, ida-ne’e mak kestaun.
Tamba ne’e mak Komisaun B nia parte asume ninia responsabilidade tenke ba halo fiskalizasaun, depois iha fiskalizasaun mak identifika buat ruma sei hato’o liu-husi sira nia relatoriu.
“Ami nia pozisaun sidadaun hotu-hotu iha direitu atu hetan prezensa, Komandu PNTL ninia espíritu iha sira nia leet, ida ne’e mak ami hanesan reprezentante povu nia hakarak.”dehan nia.
Nia haktuir, atu kompete ne’e Deputadu nia oan, Ministru nia oan, polísia nia oan ka sidadaun baibain nia oan importante mak nia priense kriteira ne’e direitu. “Maibé buat ida favoretismu la priense kriteira mós tenke liu, familiarismu katak maun alin, nan feton, tiun subriñu buat sira ne’e mak akontese ne’e komisaun B la tolera ida ne’e”dehan nia.
Iha fatin hanesan Komandante Jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) Komisariu Jerál Polisia, Henrique da Costa, informa, Komisaun B vizita iha Komandu jerál PNTL atu hetan esklaresimentu kona-ba prosesu rekrutamentu.
“Ne’ebé prezidente juri esplika ona no iha alin balun ne’ebé mak husi parte komisaun B atu nune’e haree prosesu sira ne’e.”dehan nia.
Nia dehan,buat prinsipál ida mak ne’e, iha prosesu ne’e tenke tau konsiderasaun tau atensaun halo prosesu tenke tranparansia tanba públiku preokupa liu mak kona-ba familiarismu.
“Hahú prosesu ida ne’ebé mak ho justu ita iha tempu loron ruanulu para atu nune’e servisu hamutuk hodi haree kona-ba ida ne’e.”tenik nia.
komisaun ne’e,Komjer ne’e hatete, la’ós kompetensia komandante jerál ninian hodi deside pesoál ruma atu ba tuur iha sekretáriadu ka komisaun juri maibé ne’e kompetensia husi MI.
“Ohin ha’u hateten ona katak ne’e kompetensia Ministru Interiór sese mak bele tuur iha komisaun ninian,ida ne’e mak ema hotu hakarak la’ós dehan Komandu mesak mais ema hotu-hotu hakarak ida implementa prosesu”dehan nia.
Komisáriu ne’e hatete,ida ne’e mak transparansia no nakloke ba ema hotu para atu nune’e ema hotu-hotu hetan oportunidade ida ne’ebé mak hanesan no justu.
Joranlista : Cesar Pires
Editór : Herminio Cardoso