Loluwari Média (Aileu) – Prezidente institutu Nasional Combate HIV/SIDA, (INCSIDA), Daniel Marcal, hatete, INCSIDA munisipiu Aileu rejista dadus provizoriu INCSIDA, ema na’in 17 positivu HIV, na’in 1 lakon vida, hamutuk 17 se permite husi relasaun sexual ne’e signifika maibé sei barak tan.
“Iha munisípiu Aileu ne’e kazu HIV uitoan de’it 17 maibé kazu ne’e permite husi relasaun sexual ne’e signifika la’os de’it 17 sei barak tan ha’u hanoín ida ne’e sai atensaun bo’ot ida ba autoridade munispiu Aileu, mos iha preokupassun hanesan katak ita tenke Kombate dalan sira sira ne’ebé sai iha kanal ba transmisaun ba HlV ne’e.” Dehan Prezidente INCSIDA, Daniel Marcal, ba jornalista sira, iha suku Fadabloko, Liquidoe, Aileú, Segunda (15/09).

Nia haktu’ir, moras HIV/SIDA laiha aimoruk atu kura, tanba ne’e presiza kombate, se ita la kombate ne’e sai problema bo’ot no todan ba estadu, no mos todan ba autoridade iha munisipiu postu no suku.
“Loron ida kuandu laiha ona subsidiu ba sosa aimoruk ita nia ema barak moris ho HIV. Sira tenke hemu aimóruk, agora ita agradese tanba ita sei hetan hela doador kona-ba aimoruk ne’e, maibé loron ida sei para. Estadu tenke fahe fali osan tinan-tinan estadu tenke tau osan ba sosa aimoruk para halo tratamentu ba ema ne’ebe positivu ba HIV.”
Iha sorin seluk Xefe suku Fadabloko, Lito da C. Andrade hatete, nia senti interisante tebes ho programa INCSIDA senibiliza informasaun kona-ba moras HlV SIDÁ iha suku Fadabloko nune’e bele hasa’e kuñesimentu, joventude no inan-aman sira liliu kona-ba moras sira ne’ebé mak hada’et.

“Interasante tebes programa sira ne’e mai iha suku atu nune’e bele hasa’e kuñesimentu joventude sira liliu inan-aman sira hotu atu nune’e sira kuñese kona-ba moras sira ne’ebé hada’et, atu nune’e sira mos iha area remotas maibe sira nunka ijola sira nia an area mak ijoladu maibé ema ne’e bele asesu ba informasaun”.
Dalaruma komunidade sira la kuidadu sira nia saude hanesan relasaun sexual, mane ida ba moris ho feto ida maibé íta la hatene ninia konsekuensia maibé liuhusi formasáun ne’e bele fanu sira bele kuidadu sira nia aan ba sira nia futuru.
Tuir dadus Jeral teritóriu Timor-Leste ema ne’ebé afetadu ba HlV/SIDA, INCSIDA rejista hamutuk ema besik 2000 resin. Kazu sira ne’e maioria husi munisipiu Dili, Baucau, Bobonaro no Ermera
Entretantu iha atividade sensibilisazaun ne’ebe realiza iha suku Fadábloko, postu administrativu Liquidoe, munisipiu Aileu, hetan partisipasaun maximu husi Komadante komando munisipio Aileu no Diretora Sentru saude Remixio no mos komunidade sira iha suku Fadabloko.
Jornalista : Nandes

