Loluwari Media (Lautém) – Hahú husi Buihomau ba postu administrativu Lúro, Eskola Bazika Filial (EBF) 1.2 Aelafa iha parte liman loos, no husi Luro mai iha parte liman karuk ne’ebé Vise Primeiru Ministru, Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál Habitasaun Komunitáriu, Mariano Assanami Sabino, nia moris fatin.
Eskola ne’e desde tinan hirak nia laran ne’ebé estudante sira ho manorin nain sira enfrenta bainhira prosesu aprendizajen lao normál ho kondisaun ne’ebé la dignu.
Tanba ne’e, Koordenadora Eskola EBF 1.2 Aelafa, Rita Pereira, hatete, eskola ne’e durante tinan hirak nia laran dezafiu barak mak sira enfrenta iha prosesu aprendizajen.
“Eskola ida ne’e la dignu ona, entaun ida ne’e mak hanesan ami professor ami vontade laiha atu hanorin no alunus sira mós laiha vontade atu simu materia, bainhira tempu udan aprendizajen para, anin ami tenke haruka labarik sira fila ba uma tanba tauk anin bo’ot dezastre” hatete nia ba jornalista Loluwari iha nia knaar fatin foin lalais ne’e.

Nu’udar koordenadora eskola husu apoiu lalais atu halo konstrusaun foun ba eskola ne’e rasik.
Tuir Nia, Totál estudante EBF 1.2 Aelafa hamutuk 88, feto 48 mane 40. totál sala de aula 3 de’it maibé la sufisiente.
Estudante Febriani Maia Pires ho sentimentu triste tanba tinan tolu liu ona kontinua eskola iha eskola ne’ebe aat no grave.
“Ami husu ba governu atu mai hadia lalais ami nia eskola ne’e hodi ami bele halao ami nia aprendizajen ho di’ak” dehan nia.
Nune’e mós Febrelno Dano da Costa Sequeira, Classe 6 Ano husu ba Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, hodi halo konstrusaun foun ba sira nia eskola refere.
Iha parte seluk, xefe suku Daudere, Agito Boavida husu Ministériu Edukasaun atu bele tau ona iha planu prioridade tinan oin nian para bele halo konstrusaun foun ba edifisiu EBF 1.2 Aelafa.
“ita haree kondisaun ne’e la permite para utiliza hodi ba iha prosesu aprendizajen tanba labarik sira tuur iha rai rahun uma kondisaun la di’ak tempu udan labele asesu oinsa mak ita bele garante ba kualidade edukasaun”dehan nia.
Autoridade ne’e hatete,presiza tebes governu liu husi Ministériu Edukasaun bele halo konstrusaun foun ba eskola EBF 1.2 ciclo Aelafa.
“Ida ne’e urjente teb-tebes tanba ita haree iha kondisaun ne’e grave teb-tebes, see ita ko’alia ona kona-ba emerjensia ne’eba situasaun no kondisaun ne’ebé,grave primeiru nia iha estrada publiku husi ne’e risku bo’ot ba labarik sira ne’ebé mak minoridade hanessn 1 ano 2 ano ne’e mesak ki’ik-oan”

“tanba ne’e ita haree foin idade 6 ba 7 labarik sira ne’ebé susar atu kontrola mos. Segundu kondisaun ba sala de aprendizajen ba edifisiu ne’e grave teb-tebes, iha uma ne’e deit mós kondisaun la di’ak iha uma laran mos rai rahun oinsa mak mestre sira fokus atu hanorin estudante sira mós bele asesu aprendizajen ho diak”dehan nia.
Ne’e dunik Autoridade konsidera ne’e emerjensia no Ministériu Edukasaun bele tau prioridade ba iha planu dezenvolvimento liu-liu ba infraestrutura iha 2026 ida ne’e.
iha tinan kotuk,Nia dehan, see la sala Vise Primeiru Ministru,Ministru Koordenadór Asuntu Sosiál no Ministru Dezenvolvimentu Rurál Habitasaun Komunitáriu Mariano Assanami Sabino mós haree ona eskola ne’e bainhira iha atividade fila husi Lúro.
“momentu kuandu nia (Vise PM II Assanami) fila husi nia aktividade iha liga postu luro ninian nia fila-fali mai nia para nia hasee,nia mós prontu para apoiu”dehan nia.
Tuir Nia,Vise PM II mós liga direta ko’alia ho edukasaun ho dadus sira ne’e bq ministerio hodi analiza katak loos dunik, tuir informasaun katak eskola refere tama ona iha planu prioridade Ministériu Edukasaun ba iha tinan oin ninian.
Tanba ne’e mak kontribui sira ne’e
“see kuandu Ministériu edukasaun la responde nia (Assanami) bele foti desizaun alternativu ida para bele halo kondisaun ne’ebé mak sufisiente ba estudante sira iha eskola EBF 1.2 Aelafa”dehan nia.
Xefe suku ne’e esplika,Iha mandatu inisiu iha 2024 tinan kotuk diresaun edukasaun servisu edukasaun Munisípiu, Diretór edukasaun orienta ninia sentru sira informasaun to’o mai iha EBF liga mai to’o iha autoridade hodi konfirma estatuta rai ba edifisiu foun.
Tanba ne’e mak hanesan autoridade sefe suku hamutuk xefe aldeia no inan-aman komunidade balun prontu ona oferese rai ba estadu atu bele harii edifiu eskola foun.
Entretanru Autoridade Postu Administrativu Munisípiu Lautém, Anacleto Fernandes Xavie konfirma,kondisaun eskola ne’e labele responde urjente maibe autoridade postu halo ona koordenasaun ho ministerio edukasaun atu tau konsiderasaun.
“Ha’u fiar katak lalais ou kleur oituan ita sei halo konstrusaun ba eskola refere,Prontu ita agora hatene la’os ita nia governu de’it ministerio edukasaun mak tau osan ba ida ne’e mais ita nia ajensia sira mós mai buka hela tau osan no sei servisu hamutuk ho ita nia governu”dehan nia.
Tuir Nia,suku Daudere mak Autoridade Postu tau konsiderasaun hanesan prioridade numeru um, ne’ebé hein atu bele halo konstrusaun.
Kona-ba propriedade Rai,Nia dehan,ne’e mós postu identifika ona konsidera hodi halo ona karta ba Munisipiu no to’o ona iha Nasionál ne’ebe terras proriedades servisu hamutuk ho tekniku edukasaun sira seluk sira ba haree ona katak bele tuir kondisaun ne’ebé mak iha.
Jornalista : Alberto Pires
Editor : Herminio Cardoso

