Sekretária Estadu Igualidade (SEI) Elvina Sousa Carvalho halao konferensia Imprensa kona-ba Loron Feto ba dala-50.FOTO (Ercia Freitas).

Loluwari Média (Díli) – Timor-Leste sei komemora tinan 50 ba Loron Nasionál Feto iha 3 Novembru 2026, ho tema “Feto Timor-Leste: Selebra Tinan 50 Igualdade no Inkluzaun” no tema “Ami Feto Timor-Leste Sei La Rende, Sei Luta Nafatin To’o Atinje Igualdade no Inkluzaun.”

Tema ne’e refleta ne’ebé Sekretária Estadu Inkluzaun (SEI) Elvina Sousa Carvalho foti hodi Komemora loron nasionál feto nian no sei fó énfaze ba rekoñesimentu kontribuisaun no sakrifísiu feto Timor-oan sira iha luta ba ukun-rasik-an.

“Loron Nasionál Feto nia orijen liga ho memória no sakrifísiu Saudoza Maria Tapó, membru Organizasaun Popular Feto Timorense (OPMT), ne’ebé mate iha batalha hasoru inimigu invazór sira iha 3 Novembru 1975″dehan nia ba jornalista sira iha konferénsia imprensa iha salaun maria goreti kuarta(7/10).

Nia haktuir, Atu rekoñese sakrifísiu no kontribuisaun feto Timor-oan sira iha luta ba independénsia, Comité Central FRETILIN, liuhusi Saudozu Nicolau Lobato, deside hili 3 Novembru hanesan Loron Nasionál Feto Timor-Leste. Komemorasaun loron ne’e hahú ona iha 1976 no hetan reforçu liuhusi rezolusaun Comité Central FRETILIN iha 1977.

Tanba hafoin Restaurasaun Independénsia iha 2002, Movimentu Feto Timor-Leste, liu-husi Kongresu Nasionál Feto Daruak iha 2004, husu ba Estadu atu rekoñese ofisialmente Loron Nasionál Feto.

Pedidu ne’e hetan rekoñesimentu liu-husi Lei Nú. 10/2005, ne’ebé estabelese 3 Novembru hanesan Loron Komemorativu Nasionál ba Feto Timor-Leste.

Iha 2023, Lei Nú. 10/2023 altera Lei Nú. 10/2005 no estabelese 3 Novembru hanesan feriadu nasionál,fó énfaze ba igualdade no inkluzaun no komemorasaun jubileu tinan 50 iha 2026 sei sai oportunidade atu hanoin fila fali istória no sakrifísiu feto Timor-oan sira. selebra progresu ne’ebé atinji ona no define prioridade ba futuru.

“Tema komemorasaun reflete jornada feto Timor-Leste husi luta no sakrifísiu iha pasadu to’o sira-nia partisipasaun iha dezenvolvimentu nasaun”dehan nia

Tanba sei fó ba oportunidade hanesan ba feto urbana no rurál, feto ho defisiénsia, juventude feto, inan, labarik-feto no grupu sira ne’ebé hasoru barreira ba partisipasaun.

Objetivu prinsipál komemorasaun ne’e mak valoriza kontribuisaun istórika feto no hametin kompromisu Governu ho parseiru sira ba igualdade jéneru no inkluzaun.

“Programa sei promove diálogu kona-ba oportunidade no dezafiu feto iha área polítika, ekonomia, edukasaun, saúde no lideransa”

Aleinde ne’e, sei hametin kooperasaun nasionál, rejionál no internasionál, promove partisipasaun no empoderamentu feto iha dezenvolvimentu nasionál no lokál, no inspira jerasaun foun atu kontinua luta ba igualdade no inkluzaun.

Programa komemorasaun 

Atividade komemorasaun sei hala’o durante fulan Outubru no Novembru, ho atividade desportiva, semináriu, atividade kulturál no programa ofisiál.

Kompetisaun volleyball entre suku sira sei hala’o iha Postu Bobonaro, husi 12 to’o 30 Outubru 2026.

Iha 23 Outubru, sei hala’o Tiru Amizade PNTL no F-FDTL Feminina, iha Karega Tiru Metinaro, Sentru Formasaun F-FDTL.

Atividade ne’e sei fó oportunidade ba feto atu hatudu kapasidade iha área tiru, hametin amizade no kooperasaun entre instituisaun seguransa no defeza rua, no valoriza partisipasaun feto iha área seguransa no defeza.

“Semináriu Nasionál sei hala’o iha 26 Outubru iha Centro Convenções de Dili (CCD). Semináriu sei aborda istória movimentu feto, lideransa, igualdade jéneru iha polítika públika, prevensaun violénsia, inkluzaun no papél mane no komunidade”informa nia.

Sesaun Dada-Lia sei envolve reprezentante husi Frente Armada, Frente Klandestina, Frente Esterna/Diplomátika no Jerasaun Kontinuadora, hamutuk ho juventude, universidade, grupu relijiozu no reprezentante ema ho defisiénsia.

Iha 3 Novembru, selebrasaun sentrál sei hala’o iha Postu Administrativu Bobonaro, hahú tuku 08:30. Programa sei inklui atividade kulturál, look bua-malus, misa agradesimentu, kari ai-funan, atividade desportiva, rona komunidade nia lian no dahur hamutuk.

Selebrasaun iha Bobonaro sei fó énfaze espesiál ba memória Saudoza Maria Tapó no kontribuisaun feto Timor-oan sira iha luta ba independénsia.

Iha 6 Novembru, Feira no Espozisaun sei hala’o iha CCD, ho aprezentasaun dokumentasaun no fotografia istórika, artezanatu feto, tais, boneka, eskultura, produtu lokál no informasaun kona-ba programa Governu no parseiru dezenvolvimentu

Feira ne’e sei fó espasu atu valoriza kontribuisaun feto iha ekonomia, empreendedorizmu, arte no kultura.

Iha loron hanesan, Seremónia Ofisiál sei hala’o iha CCD, hahú tuku 14:00. Programa sei inklui orasaun, Hino Nasionál, minutu ida silénsiu, Marsa Feto Timor-Leste no diskursu husi Sekretária Estadu ba Igualdade, Primeiru-Ministru, Prezidente Parlamentu Nasionál no Prezidente Repúblika.

Seremónia sei kontinua ho dansa tradisionál, vídeo kona-ba jornada feto durante tinan 50, múzika, seremónia keek, cocktail no vizita ba feira. Iha kalan, sei iha konsertu no atividade komemorativa, inklui palku muzikal no bazar kalan ne’ebé sei priense husi artista feto nasionál sira no dansa tradisionál.

Jornalista : Ercia Freitas 

Editór : Herminio Cardoso

By Ilima'a

Profile Loluwari Media online Loluwari media Online nudar instituisaun midia ida, ne’ebé hala’o nia atividade konaba partilla informasaun ba publiku, iha kapital Dili. Iha suku vila verde postu administrativu Vera Cruz. Loluwari.com foku partilla informasaun atual sira ne’ebé akontese kada loron iha rai laran, liliu preokupasaun publiku nian iha area remotas to’o iha nivel nasional. Loluwari media online hahu nia atividade hodi pasa informasaun iha situasaun estadu emerjensia daruak metade fulan maiu tinan 2020. Maske nune’e loluwari Media online foin mak hetan lisensa husi servisu rejistu verifikasaun emprezarial Institutu publiku SERVE, IP husi kompania LOLUWARI IRA, LDA iha loron 30 fulan junu tinan 2020, ho nia lisensa operasional 1322586. Bazeia ba lei komunikasaun social artigu 40 no 41 konaba liberdade imprensa no liberdade espresaun sidadaun hotu iha direitu atu expresa sira hanoin tuir dever no obrigasaun ne’ebé la viola ema seluk nia liberdade. Inisiativa hari’i Loluwari Media Online, tanba ejensensia konsellu imprensa nian konaba publikasaun informasaun ne’ebé fo sai ba publiku tenke tama kategoria konsellu imprensa nian, no instituisaun media sira atu publika informasaun tuir lei komunikasaun social no komunga kodegu etika jornalistika ne’e sai ukunfuan ba jornalista sira hala’o kna’ar. Instituisaun media sira nia papel partilla informasaun ba publiku liuhusi publikasaun lorloron ho meius komunikasaun social sira kompostu husi media elektronika, media imprime no media online. Ne’ebé publikasaun informasaun sira laiha intervensaun husi media nain sira ho intensaun politika no ekonomia. Loluwari Media Online nudar instituisaun media privadu ne’ebé eziste atu publika informasaun tuir padraun Konsellu Imprensa no mos asosiaun jornalsita sira hanesan Timor Leste Press Union TLPU, Asosiaun Jornalista Timor Leste ne’ebé sai matadalan ba kna’ar media sira. Loluwari media online nudar instituisaun media ho orientasaun lukrutivu hanesan media privadu ne’ebé loke kampu servisu ba an rasik iha era agora hodi redus desempregu iha rai laran. Rendementu ne’ebé loluwari hetan sei mai husi iklan husi parseiru sira hanesan governu, seitor privadu sira seluk opiniaun no meius seluk. Atu fasilita salariu ba nia membru sira ne’ebé mak emprega aan iha Loluwari Media Online. Buat seluk ne’ebé la mesiona sei kesi iha regulamentu internu kompania nian ho rigorozu. Vizaun no Misaun Vizaun • Nudar referensia ne’ebé inspira leitor sira liliu publiku nia prepetiva konaba informasaun ne’ebé adekuadu iha era global ba liberdade publiku nia atu konsumu informasaun. Misaun • Informasaun ne’ebé ho tipu edukativu nudar kontrolu sosial ba publiku. • Partilla informasaun iha teritoriu tomak kobre informasaun atual akontesementu atual iha area edukasaun saude ekonomia, agrikultura no seitor produtivus sira. • Hamri’ik ho Forma rasik atu pasa informasaun iha politika redasaun no editorial ne’ebé tuir matadalan kodegu etika jornalistiku. • Produz nutisia ne’ebé independent no livre husi presaun politika no ekonomia maibe firme publika informasaun ho balansu no diferenti. • Produtu informasaun ne’ebé kualidade Strutura redasaun Xefe Redasaun : Cesar Pires Kordendor Kobertura : Alberto Pires Sekretaria Redasaun : Fernando da Costa Redaksi: Herminio Cardoso, Fernando da Costa, Alberto Pires, Sergio da Cruz, Elio da Costa, Estevão Nunu, Diretór Kompania Loluwari Ira, LDA : Herminio Cardoso Manajer Iklan/Marketing: Hernania Febriani Soares Cardoso Finansa : Otilia Caldas IT/Web: Benigno Aquino Campos, Salis Cardoso Office : Lemorai, Vila Verde, Vera Cruz, Dili, Timor Leste. phone: 74327856 (WA/SMS) fanpage facebook : loluwari media online email : cesarpires046@gmail.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!