Loluwari Média (Dili) – Institutu Nasionál Kombate HIV no SIDA. IP (INCSIDA) servisu hamutuk ho Forsa Defeza Timor Leste, (F-FDTL) husi Komponente Naval sensibiliza hodi kombate transmisaun Virus HIV & SIDA proteje Virus, HIV SIDA
Prezidente Institutu Nasionál Kombate HIV SIDA. Institutu Publiku (IP) (INCSIDA), Daniel Marçal, hatete, sensibilizasaun informasaun ba forsa defeza Timor-Leste, tanba konsidera Forsa Defesa Timor-Leste, mak sai risku ba transmisaun HIV SIDA.

“Ohin mai iha ne’e tanba ita nia forsa importante tebes maibé la’ós dehan identifika forsa mak sai risku ba problema HIV SIDA maibé problema transmisaun HIV SIDA risku ne’e ema hotu-hotu iha risku maibé ita nu’udar ema ita presiza fo hanoin ba malu beibeik tanba ita ema barak kona HIV SIDA tanba hanoin ikus, halo uluk foin hanoin entaun ema dehan nasi sudah bubur.” Dehan Presidente INCSIDA, Daniel Marçal, ba jornalista sira iha Komponente Naval Hera, sexta (14/03)
Nia dehan, Timor oan barak sai vitima ba moras HIV SIDA, tanba joven produtivu ne’ebé kaben sedu no problema asedu sexual.
“Ita timor sai vitima barak problema HIV SIDA, tanba kaben sedu no halo buat barak ne’ebé la di’ak ikus mai tenke tama tribunal ikus desizaun tenke ba kadeia ne’e mós problema hanesan ne’e halo tiha hasoru terus foin hanoin. Bainhira nia halo tiha nia la hasoru terus nia nunka hanoin nia vida katak buat ne’e laloos, tanba ne’e ita mai ita fo hanoin ba malu liliu forsa sira ne’e importante iha nasaun ida presiza fasilita ita nia forsa sira fo informasaun no fo hanoin beibeik ba sira.”
Iha nasaun seluk mós forsa sira sai vitima barak ba moras HIV SIDA maibé la’ós iha menus kuñesimentu ba transmisaun Virus HIV SIDA maibé iha tentasaun balu akontese ba moras refere.
Tanba iha nasaun barak akontese forsa barak sai vitima, la’ós tanba laiha kuñesimentu, maibé tanba tentasaun iha situasaun balu ita labele haluha tiha buat hotu di’ak tanba ne’e ohin buat ida ita hakarak.”
Komandante komponente Naval Komodoro, Higino Das Neves hatete, komponente Naval agardese ba inisiativa ida ne’e no iha komponente Naval, lema hatete komponente Naval nia importante primeiru ba saúde no segundu ba servisu.

“Enome komandu Naval agardese ba inisiativa ida ne’e tanba iha ita nia lema hatete komponente Naval sempre fó importánsia primeiru ba saúde segundu ba servisu.
Entaun atividade no inisiativa ida ne’e komandu komponente Naval enome sira hotu agardese ba prezidente nia komitiva hotu mai iha ne’e atu fahe sira nia esperiénsia ba ita hotu atu prevene moras ida ne’e.
No labele kona ita prevene di’ak liu duké kurativu kuandu ita hanoin kurativu doutur foti liman ita nia dalan mihis ona mas ita prevene la kona ita mak situasaun ida ne’e keta hasoru.”
Sensibilizasaun ne’e importante ba Forsa Defeza de Timor-Leste (F-FDTL) atu simu programa ne’e hodi hatene tanba Forsa nia misaun rasik atu ezize no prevene moras HIV SIDA.
“Forsa armada importante atu bele simu programa sira ne’e hodi bele hatene tanba forsa armada ninia misaun rasik ezize atu bele prevene moras sira hanesan ne’e. Tanba dala ruma ba rai li’ur ba fatin-fatin derepente nia nesesidade nia la komprende nia prejudika nia vida.”
Entaun ida ne’e mak programa ne’e importante liu, ha’u fiar katak iha loron tomak ida ne’e ita bo’ot sira sei simu buat murak ida buat di’ak ida ita bo’ot sira nia moris hodi bele eduka ita bo’ot sira nia an kuidadu ita sira nia an atu labele monu ba iha moras ne’ebé ema hotu hakarak la bele kona.”
“Komponente Naval fiar katak membru F-FDTL sei hatene no iha kuñesimentu ba programa ne’e hodi fahe mós ba nia família sira liliu joven sira hodi hapara asedu sexual no hadook an husi moras ne’e.”
Jornalista : Anis
