Loluwari Média (Dili) – Sekretariu Estadu Formasaun Profisional do Empregu (SEFOPE), Diretór Jeral, Carlito do Rosario Cabral, hatete, diskute rekonsultasaun ba salariu minimu ne’ebé sei pendente nune’e orientasaun husi Sekretáriu Estadu Formasaun Profisional do Emprego (SEFOPE) liuhusi Diresaun Nasionál Traballu halo rekonsultasaun ba ideia sira ne’e no sei ba aprezenta ba Konsellu Ministru.
“Atividade ohin loron SEFOPE organiza programa rekonsultasaun ba públiku kona-ba salariu minimu ne’ebé to’o ohin loron sei pendente hela, tanba ne’e mak orientasaun sekretáriu estadu SEFOPE orienta diresaun nasionál travesaun Traballu organiza rekonsultasaun ba públiku kona-ba ideia ruma ba salariu minimu, nune’e ita bele reforsa tan informasaun ruma karik iha tempu badak konsellu Ministru orientá karik ami atu ba aprezenta fila fali ami tenke iha informasaun ruma relevante ho salariu minimu nune’e bele justifika iha konsellu Ministru nune’e bele hetan apresiasaun karik hetan aprovasaun husi konsellu Ministru (KM) kona-ba salariu minimu”. dehan Diretór Jeral, Carlito do Rosario Cabral, iha Novu Turizmu, Tersa (15/04).
Entretantu iha atividade ne’e partisipante husi Ministerial relevante sira no husi sosiedade sivil sira hodi haforsa programa konsultasaun ba salariu minimu ne’e hodi tau hamutuk ideia nune’e sai referensia ba apresenta iha konsellu Ministru.
“Partisipante sira ne’e ita konvida ministeriu relevante sira hotu kedas no mós sosiedade sivil husi CCI-TL, KST, no mós ministeriu relevante sira sai hanesan orador liliu ministeriu finansas husi MCI husi SEFOPE rasik estatistika sira sei fo hanoin ruma kona-ba situasaun real nune’e karik ita bele fo ideias sira ne’e iha KM sai hanesan referensia hodi foti desizaun ruma.”
Liu husi programa konsultasaun salariu minimu ne’e orientasaun husi konsellu Ministru no primeiru Ministru hodi orienta sekretáriu estadu formasaun Profisional do Emprego (SEFOPE) hodi halo rekonslutasaun fila fali no haree nia impaktu ba iha vida ekonomia Timor-Leste, nune’e bele halo apresentasaun ba KM hodi halo aprovasaun.
Prezidente Konfederasaun Sindikatu Traballu (KST), Almerio Vila Nova, afirma, Timor-Leste ultrapasa ona tinan 23, maibé la konsege halo revizaun ba salariu minimu no tu’ir regulamentu traballador tinan 2 tenke halo revizaun maibé la halo revizaun ba salariu minimu.
“Ita ultrapasa ona tinan sanulu resin tolu (23) maibé ita la konsege halo revizaun ba ita nia salariu minimu nasionál tu’ir regras tuir akordu ne’ebé iha, salariu minimu nasionál ne’e tenke hetan revizaun kada tinan rua.
Tu’ir loloos ita hetan revizaun iha 2014, maibé infelizmente ida ne’e la akontese. Agora atu ko’alia salariu minimu, ne’e kestaun polítika ne’e desizaun polítika. Ita bele ko’alia barak ita bele halo esposu oi-oin maibé polítika sira mak deside kona-ba montante salariu minimu.”
Sekretáriu Estadu Formasaun Profisional do Emprego (SEFOPE) kontinua esforsu konsellu nasionál traballu halo ho montante $150.00 hodi aprezenta ba KM maibé realidade rezeita no la halo aprovasaun.
“Konsultasaun publika ne’ebé mak SEFOPE halo, ida ne’e atu kontinua de’it esforsu lubuk ida ne’ebé mak konsellu nasionál do traballu halo tiha ona, iha tinan kotuk.
“Ita aprezenta ona esforsu dekretu salariu minimu ho montante $.150.00, ba iha KM maibé infelizmente KM reseita proposta refere, ne’ebé ita atu dehan katak salariu minimu $.115.00, ohin ne’e la tu’ir ona la konsidera hanesan sosial safety now jaringan penangamanan sosiál ne’ebé atu hatete bainhira ema ida simu salariu ne’e ho montante ne’ebé mak iha atu nune’e ema ne’e labele moris iha liña pobreza nia okos”.
Montante $.150.00 ne’ebé propoin ne’e baseia ba konsensia tu’ir partidu iha konsellu nasionál do traballu no kompostu husi sekretáriu estadu formasaun Profisional do Emprego (SEFOPE), konfederasaun Sindikatu traballu (KST) no kámara komérsiu industria iha reuniaun refere mosu konsesnsu husi parte 3 ne’ebé aseita ho montante $.150.00
“Montante $.150.00 ne’ebé mak ita propoin ne’e baseia ba konsensu tu’ir partidu iha konsellu nasionál do traballu ne’ebé kompostu husi SEFOPE, KSTL no Kámara Komérsiu Industria-TL iha reuniaun refere, mosu konsensu entre parte tolu mak aseita montante ne’ebé mak atu propoin ba iha MKE ne’e $.150.00.
Maske rejultadu peskiza hatete montante $.177.00, tanba ita haree kapasidade impreza atu selu ne’e mak konsellu nasionál do traballu iha momentu ne’e foti $. 150.00, ida ne’e mak ita lori ba iha Konsellu Ministru iha tinan kotuk.
Ne’ebé ita espera katak liu husi prosesaun públika ohin loron bele gaña ema hotu nia hanoin pozitivu ba iha revizaun salariu minimu. Tanba ita tenke haree objetivu husi salariu minimu atu fo protesaun rendimentu ba traballador ne’ebé mak kategoria vulneravel sira.
Ne’ebé mak vulneravel mak traballu ne’ebé mak manan $. 115.00, ne’e risku teb-tebes ba sira ne’ebé tama iha liña pobreza ne’e monu ba kiak ne’e tanba sira la’ós mesak traballador la’ós mesak nia iha dependente hanesan nia iha oan nia iha fen ne’ebé depende ba rejultadu salariu ne’ebé mak nia servisu tanba ne’e mak importante teb-tebes hotu-hotu nia hanoin.
Atu hatete katak tempu to’o ona para lori hikas fila fali esposu dekretu salariu minimu ho montante $.150.00 ne’e fila fali ba iha konsellu Ministru atu bele hetan aprovasaun ida ne’e.”
Jornalista. : Anis