Loluwari Média (Dili) – Comissão Terras Propriedades (CTP), no Ministeriu Justisa (MJ) no Teknolojia da Informasaun no Komunikasaun. Imprensa Públiku (TIK Timor.IP) lansa website ba CTP atu publika informasaun kona-ba atividade CTP.
Diretór Jeral Komisaun Terras Propriedades (CTP), Lucas António da Costa, informa, komisaun Terras Propriedades (CTP) instituisaun foun ida ne’ebé foin iha portal website hodi fasilita CTP nia atividade no programa, ne’ebé dekreta lei Nu° 5/2020 ne’ebé ejize kondisoens liga ba komunikasaun ne’ebé tenke hakerek ho elektroniku.
“Komisaun hanesan instituisaun foun depois mak foin iha portal ne’ebé maka fasilita no ajuda komisaun nia servisu liliu relasaun ho publisidade no mós komunikasoens sira via elektroniku tantu iha laran no mós iha rai li’ur, tanba ne’e iha dekretu lei numeru 05 /2020, ejize kondisoens balu ne’ebé liga ba komunikasoens ne’ebé tenke hakerek ho elektroniku inklui mós desisoens sira ne’ebé mak tenke iha elektroniku nian”, dehan DJ CTP iha Ministeriu Justisa, segunda (07/07).
Alende ne’e portal transferensia ne’e atu fasilita CTP nia servisu, satan iha era globalizasaun no era dijitalizasaun presiza duni komunikasoens liuhusi elektroniku.
Lucas haktu’ir iha agostu 2024 hamutuk ho TIK Timor. IP realize enkontru ida hodi ajuda CTP ba portal propriu ida hodi publika informasaun kona-ba atividade CTP halo no tau iha portal.
Tanba ne’e maka iha Agostu 2024, ha’u ho Diretór ezekutivu Tik Timor iha reuniaun ida atu bele ajuda komisaun Terras Propriedades iha portal ida ne’ebé maka propriu liu hodi nune’e bele fo sai informasoens ka atividade programa sira liliu hosting sira ne’ebé maka komisaun sira halo bele tau hela iha portal komisaun ne’e ninian ida ne’e maka ohin to’o ona tempu atu halo lansamentu”.
Diretór ezekutivu Teknolojia da Informasaun no Komunikasaun. Imprensa Públiku (TIK Timor.IP), Venancio Pinto, hatete, portal CTP daudauk ne’e adopta portal ne’ebé liu husi Website hodi asesu informasaun ba kualker atividade no programa ne’ebé instituisaun ne’e halo, maibé ita sei iha pasu ne’ebé ho portal website.
“Portal CTP portal ida ne’ebé iha mundu agora opta ona kualker informasaun la presiza ba husu iha ne’ebé ba konsulta iha ne’ebé liuhusi portal website ida ema bele hatene ona atividade saida de’it mak akontese iha Ministeriu ida ne’e no mós saida mak ita divulga informasaun di’ak kuandu ita ba iha rai seluk ita haree ita sente katak ita sei iha espasu ida ne’ebé do’ok tebes ema to’o tiha ona iha faze ida ne’ebé agora ko’alia intende EAI, AIUP no mós blok changes, ita sei dudu malu iha portal website.”
Venancio salienta, espera futuru bele integra ona rede ne’ebé integradu ba rede intranet no la’ós ba internet, nune’e ministeriu Justisa bele aselera lalais sistema integradu ne’e ba iha balkaun uniku nian,no hein hela Diresaun nasionál Resistu Notariadu (DNRN) hodi halo komunikasaun ho liña integradu sira hodi labele uza VPN maibé ba li’ur bele uza VPN.
“Ha’u espera katak iha futuru ita bele integra ona rede ne’ebé integradu ba intranet la ba internet. Ami hein hela husi notariadu atu bele aselera lalais sistema integradu ne’e ba iha balkaun uniku, tanba ami hein hela husi MAE iha fulan ida ne’e ita sei aselera iha Aileu maibé ami hein husi parte notariadu atu bele halo komunikasaun liña integradu ne’ebé la presiza uza VPN ba li’ur bele uza VPN ida ne’e mak komitmentu TIK nian sen rezerva atu suporta Ministeriu Justisa”.
Ministru justisa (MJ), Sérgio da Costa Hornai, hatete, daudaun ne’e mundu ona tanba ne’e hakarak ou lakoi labele ses aan husi teknolojia no informasaun.
“Ita presiza jestaun, ita nia aan ba iha situasaun modernu ka realidade ida ne’e, husi ita ida-idak no ba iha Instituisaun estádu nian, Pùbliku no mos privadu sira atu bele hatan ba fenomena, dezenvolvimentu, evolusaun no dinamika iha ita nia sosiedade”,
Timor-Leste nu’udar estádu ida ne’ebé restaura ninia independensia iha 2024 depois setór preokupasaun bo’ot ida maka atu buka halo reafima rekonfigura nia hanoin atu bele priense kriteira sira bele buka ida ne’ebé di’ak atu halo festasaun ida ho kualidade iha area oi-oin inklui ba iha dijitalizasaun teknolojia informasaun ne’ebé sai nu’udar prioridade iha programa Governu.
“Moderniza atu trasmite informasaun hotu-hotu ba iha komunidade liuhusi atividade sira ne’ebé presta sientifikamente mode informasaun estádu iha komunidade atu bele iha baze dadus ida konsoladu. Ha’u hanoin teknolojia no informasaun ne’e importante tebes iha mundu modernu no mundu sosiedade agora”. Hornai hatete.
“https nu’udar forma ida atu halo artikulasaun atu bele hato’o mensajem produtu atividade ne’ebé ita halo ba iha ita nia komunidade sira programa saida mak ita halo ona ba komunidade no atividade saida mak ita halo ona ba komunidade no mos projétu saida mak ita atu halo atu hatan ba ita nia demanda prestasaun Servisu, protoladu atu bele partilla informasaun sira ba iha komunidade atu bele akompaña ita nia dinamika evolusaun no mos progresaun sira.
Hornai explika, hosting katak, sasan sira ne’e atu tau iha ne’ebé ida tau iha terras propriedade atu fasilita server atu fasilita sira nia servisu no ida atu rezerva ka ninian sistema ida ne’ebé atu asegura ninia sistema. Atu asegura sistema sira ne’e ita tenke fo duni ita nia Instituisaun estádu mak atu halo hosting”
Hosting ne’e nia objetivu, dokumentus ou informasaun sira mak ita iha tenke tau duni iha ita nia Instituisaun estádu tanba iha ona Servisu Nasionál ida ou Instituisaun estádu nian ne’ebé ita bolu Teknolojia informasaun no Komunikadaun (TIK) ne’ebé iha hela Ministériu Trasporte Komunikasaun nia okos.
“Ita nia Instituisaun ne’e bele halo atu dezerva informasaun sira ne’e hotu-hotu liliu iha serve sira ne’ebé kada Ministéiru ida-idak halo no bele halo integrasaun iha TIK nia okos. Ha’u hanoin ida ne’e di’ak liu tan halo sentralizasaun ba iha baze dadus hotu-hotu ita iha ambrela ida de’it atu kontrolu no fo seguransa ida ne’ebé metin liu intermus de operalizmu ba iha ita nia sistema.”
Jornalista : Anis