Loluwari Média (Díli) – HUSI Sidade Dili hateke ba foho leten Dare, emprezáriu Maun-Hoka nia uma hamri’ik.
Kuaze 200 metru, uma medida 4×5 ida iha Ai-bubur laran iha kadunan luxu Mauhoka, aldeia Kaijus laran, Suku Lahane Osidentál, Postu Administrativu Vera Cruz, Munisípiu Dili.
Tempu lalehan besik tanis dadauk [udan], Armando de Araujo (50) ho nia espoza Jacinta Barros (60) sente la seguru tanba udan been tama uma laran.
Iha uma laran hadak ida taka ho biti bosan kompleta ho sumasu balu sai toba fatin, no iha liman karuk kuartu ba oan hakiak nain haat nian.
Familia kiik ne’e harmonia nafatin maske oan hakiak na’in haat feto rua mane rua ne’e forma familia ona ne’ebé dook husi sira.

“Ami laiha oan, so hakiak maun sira nia oan de’it maibé do’ok hotu ona tanba forma familia, dala-ruma ami moras mós ami hanoin de’it iha laran” Armando ho nia esposa espresa ba jornalista Loluwari.tl.
Tinan naruk hakarak hetan oan, maibé sofrimentu mosu tan ba Jacinta nia saúde.
Nia sai defisiente iha nia isin sorin parte liman loos. husi nia ain to’o ulun matek, halo nia labele book an, ne’ebé presiza ai-tonka hafoin bele hakat.
“Ha’u sempre hanoin reza ba Maromak hein to’o agora seidauk iha (oan rasik)” Armando konta.
Familia ki’ik ne’e nia atividade mak hakiak Asu, Manu no faan Ai-maran hodi hetan osan atu sosa foos ba nesesidade lorloron nian.
Familia kiik, Armando ho Jacinta tutur esperansa hodi harohan desde tempu naruk.
“Dala-ruma ha’u tur hanoin tansa!Maromak ajuda ema ne’ebé iha (oan) sei fó nafatin hodi iha (oan)! tansa ami ki’ak nafatin buka (oan) la hetan maibé ami nafatin agradese ba Maromak.”dehan nia.
Laos ne’e de’it, maibé sira mós terus ba Ai-han se osan laiha han de’it Ai-farina ne’ebé sira kuda, maibé ne’e mós depende dala-ruma isin laiha.
Armando nia espoza, Jacinta Barros hatete, Nia hetan moras stroke ne’e kuaze tinan 8 ho balu ona sai defisiente desde iha Tinan 2018.
Molok sai defisiente,Jacinta konta, nia sai traballadór ida, ne’ebé servisu iha kompaña Oscar Lima nian iha Balide nu’udar rega Ai-funan.

“Ha’u moras ne’e tinan 8 ona, ha’u nia isin sorin ne’e mak matek, so isin sorin de’it mak di’ak, atu lao ha’u tenke uza ho Ai tonka.”dehan Jacinta.
Maske nune’e, Jacinta simu ona osan idozu husi MSSI maibé ne’e mós auguenta de’it nesesidade loron balu tanba la to’o.
Tinan 17 sira moris hamutuk ho esperansa, biar kleur maibé sira hein karik milagre sei mai ikus.
Iha parte seluk Xefe Aldeia Hugo Freitas, rekoñese Ferik ho katuas ne’e nia sakrifisiu ne’ebé hakiak ema.
“Ferik ne’e hetan moras stroke entaun nia katuas mak lorloron tenke haree, nia soe tempu hodi ba tesi Ai halo maran faan ba ema hodi hola foos hodi han” dehan nia.
Sobrevivente ne’e hatutan, Autoridade sempre esforsu buka dalan ba parte Sosiál maibé seidauk hetan ajuda ruma husi Governu hodi halo uma ba nia komunidade.
“Ha’u hakarak estadu atu halo netik uma ba sira tanba sira nia kondisaun uma grave los presiza ema hotu nia tulun ba sira.”dehan nia
Tanba ne’e xefe aldeia halo ona proposta ba Ministériu Solidariedade Sosiál Inkluzaun atu hetan apoiu maibé ate agora seidauk.
“Ita nia komunidade ne’e nia kondisaun Grave tebes tanba bee-moos ba sira mós susar dalan asesu ba sira mós grave tebes tanba ne’e mak ha’u husu ba Governu atu tau matan ba ita nia komunidade sira ne’e” dehan nia.
Iha Aldeia, Nia informa, komunidade moris vulneravel hamutuk na’in 6 ne’ebé nia deskobre, ida moras Stroke, ida seluk moras Asma no katuas na’in rua ne’e faluk hotu ne’ebé laiha uma.
“Ha’u hanesan xefe Aldeia ha’u sempre lorloron ba konsola sira husu sira nia kondisaun sira diak ka lae”dehan nia.
Apoiu Nesesidade bázika

Hafoin ne’e Sidadaun, Januario Soares, hamutuk ho nia ekipa inisiativa rasik hodi apoiu nesesidade bázika hanesan foos, mina, roupa, no sasan sira seluk hodi hakmaan netik Armando ho nia espoza.
Bainhira Jornalista Loluwari.tl aprezenta dadus, parte MSSI mós tun hodi halo intervensaun apoiu umanitáriu.
Tan ne’e, Xefe Sentru Solidariedade Sosiál Inkluzaun Munisípiu Dili, António A.M Aparicio, hatete, MSSI apoiu nesesidade bázika hodi hakmaan netik sira.
“Ami mai to’o iha Fatin ne’e lá’os lori buat murak mean, mais atu apoiu imi, ami lori mak Foos Sanan, Tasu, Balde hena sira ne’e hanesan apoiu ba imi nia preokupasaun lorloron nian”dehan nia.
Xefe MSSI ne’e agradese ba Jornalista Loluwari.tl ho autoridade lokál ne’ebé bele sai mata-dalan ba MSSI hodi bele ajuda apoiu umanitáriu.
Nia informa, MSSI sempre apoiu ba komunidade ne’ebé moris ho vulneravel no ema ho difisensia sira.
“ami presiza dadus husi Autoridade loká no mós Média sira atu bele identifika ba komunidade vulneravel ne’e presiza apoiu saida ne’e para MSSI bele tun halo asesmemtu”dehan nia.

Enkuantu Xefe aldeia Lahane Osidental, Hugo Freitas da Conceicão Reis, agradese tebes ba jornalista ho MSSI ne’ebé bele apoiu nesesidade bázika ba nia komunidade.
“Hanesan Xefe Aldeia agradese ba imi nia apoiu hirak ne’e ha’u sente hanesan osan mean tanba imi bele hakat to’o mai ha’u nia komunidade nia uma”dehan nia.
Entretantu, xefe aldeia mós tenta halo esforsu hodi koordena ho Presidensia Repúblika atu bele hari’i netik uma mahon ba sira.
Jornalista : Cesar Pires
Editor : Herminio Cardoso

