Loluwari Media (Dili) – Fundasaun Mahein (FM) husu Ministériu Interiór (MI) bainhira hili figura foun ba komandante Jerál no segundu komandante jerál Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) ba tinan ne’e labele iha tendensia politizasaun.
Diretor Fundasaun Mahein (FM), Nelson Belo hatete,atu halo selesaun ba Komandu Jerál no segundo komandante PNTL tenke tuir lei organiku PNTL numeru 34/2024.
“Instituisaun PNTL ne’e sofre husi politizasaun hodi sobu ninia integridade no konfiansa públiku tanba ne’e mak Fundasaun Mahein husu ba MI ba selesaun komandu jeral segundu komandante jeral foun ne’e tenke hala’o tuir maneira” Dehan ba jornalista sira iha salaun FM Hudilaran, Segunda (02/03)
Nia dehan,ida ne’ebe mak profisionál, transparansia, responsabilidade hodi hametin seguransa nasionál no restaura konfiansa publiku fila-fali ba instituisaun PNTL.
Fundasaun Mahein ninia ezijensia ba selesaun profesionál bazeia ba lei Kona-ba selesaun komandu jeral ho segundu komandante jeral hodi Salva guarda integridade setór siguransa no konfiansa publiku iha tinan barak nia laran.
Tanba FM deskonfia,MI laiha transparansia no tendensia ignora lei organiku PNTL no lei estatuta PNTL numeru 35/2024,ne’ebé lei hatete katak iha mekanizmu saida de’it kona-ba asuntu operasionál.
Instituisionál PNTL, MI so bele rona komandante Jerál, konsulta komandante Jerál ka ofisiais dirijente ho ofisiais superior PNTL liu-husi enkontru konselu superior polisia nian.
Maibe to’o dadaun ne’e enkontru konselu superior polisia nian seidauk akontese tanba Ministru seidauk utiliza ida ne’e atu rona asuntu sira kona-ba Instituisionál nian asuntu sira kona-ba operasionál nian.
“Ho ida ne’e assuntu nomeasaun komandante PNTL ho segundu komandante PNTL tendensia hanesan politizasaun ka subar de’it, FM deskonfiansa laiha transparansia no tendensia ignora lei organiku PNTL no lei estatuta PNTL numeru 35/2024.”dehan nia.
Tanba Bazeia ba dekretu lei estatuta PNTL artigu 47 katak komandante Jerál ne’e nomeasaun no ezonerasaun tuir rezolusaun governu nian.
“Ho ida ne’e FM halo ninia análiza ida kona-ba dekretu lei estatuta PNTL nian iha artigu 47 ne’ebé dehan katak komandante Jerál ninia nomeasaun no ejonerasaun tuir rezolusaun governu”dehan nia.
Maibé proposta husi Ministériu Interior ba mandatu periode ida ne’ebé iha durasaun ba Tinan tolu nia laran no bele hanaruk ba mandatu ida ne’ebé mak hanesan no ninia durasaun hanesan,nune’e mós ba segundu komandante Jerál.
Nomeasaun no ezonerasaun ne’e liu-husi rezolusaun governu ne’e proposta husi Ministerio Interiór ba mandatu dala ida ba durasaun tinan 3 no hanaruk ba mandatu dala ida tan ne’ebe durasaun Tinan 3 hanesan.
Tanba ne’e FM analiza no hanoin utiliza instituisaun reel ida agora ne’ebé mak lei husu atu asumi kargu sira ne’ebé mak hanesan komandante Jerál PNTL no segundu komandante PNTL nian tenke iha stock dirijente PNTL hanesan Komisáriu Jerál, Komisariu no Komisariu asistente.
“Ba dadaun ne’e komisario jeral ne’e ida deit ne’ebe mak asume hela kargu ne’e kuandu nia ba signifika mamuk zero, komisario ne’e mós ida de’it ne’ebé asume hela kargu komisariu assistente ne’ebé mak lei haruka atu kompete mós iha vaga”
“ne’e mos la iha lei no mós husu katak atu nomea sira ba komandante jeral ho segundu komandante jeral nia tenke iha Komisariu asistente ne’ebé mak halo ona knar durante tempu antiguidade ne’e tinan 3”
Nia dehan, postu komisariu asistente ne’e mós laiha sa tan nia servisu ba durante tinan 3,komplexidade ida ne’e hatudu katak bainhira halo promosaun superintendente sira mai iha Komisariu asistente nia presiza servisu halo knar iha vaga komisariu asistente ne’e tinan tolu.
Maibé to’o agora la iha entaun promosaun ne’e oinsa atu prense rekezitu kona-ba lei estatuta polisia ne’e oinsa.
FM mós deskonfia no politiza tanba MI seidauk halo konsultasaun ba konselu superiór polisia nian,ida ne’e dilematiku ida ne’ebé MI seidauk halo konsultasaun ba konselu superiór Polísia nian.
FM deskonfiansa katak ne’e tendensia politizasaun, tanba iha dekretu lei númeru 35/2024 ne’e mós hatete katak iha ofisiál dirijente no ofisál Komisáriu asistente hanesan komisariu Jerál.
Bainhira asume hela knar iha lei estatuta Polísia ninian ne’e presiza stock (ema) ida ne’ebé mak barak bele kria kompetisaun,maibé to’o agora stock hanesan Komisariu ne’e ida de’it.
Komisáriu Jerál ne’e mós ida, Komisáriu asistente ne’e zero ida ne’e signifika katak kuandu aplika lei ne’e la iha kompetisaun ida ne’ebé mak di’ak.
Alende ne’e, Tuir lei numeru 73 kona-ba lemiti idade,limiti idade ne’e tinan 60 de’it see sira tinan 60 sae ba leten ona sira labele kompete iha ba vaga ida ne’ebé mak ba Komandante Jerál ho segundu Komandante Jerál sira labele kompete ona.
Nune’e mós sira ne’ebe mak reforma uluk iha governu anterior tinan ida tiha ona iha liur sira ne’e mós labele ona kompete ba vaga ida ne’e.
See Ministerio Interiór mak aponta sira ne’ebé mak besik ba prosesu aprezentasaun ba reforma,ne’e FM deskonfiansa katak ne’e politizasaun iha instituisaun ne’e rasik.
Jornalista : Alberto Pires
Editor : Herminio Cardozo