Loluwari Média (Díli) – Prezidente Repúblika (PR) José Ramos-Horta fó kondekorasaun kolar boot husi orden Timor-Leste ba Eis Prezidente Repúblika Indonézia dala-5 ibu Megawati Soekarno putri tanba nia sai baze amizade ba entre nasaun rua ne’e.
PR Horta hatete, Bainhira iha tinan 2001 Megawati simu kargu Prezidente Repúblika Indonézia, nia simu nasaun ida ne’ebé sei marka hela husi konsekuénsia tranzisaun demokrátika, dezafiu ekonómiku, tensaun internál no esperansa boot husi povu.
Tanba Iha períodu ida-ne’e mós TL prepara-an atu restaura nia independénsia tomak.ho justisa istórika, importante atu rekoiñese katak Megawati bele de’it hili dalan seluk.
Bainhira nia sai Prezidente, Ramos Horta hatete, Megawati simu tomak realidade foun. nia rekoñese TL nia direitu atu determina nia futuru rasik, nia koopera ho Nasaun Unidas durante administrasaun tranzitória.
Tanba Nia apoia normalizasaun relasaun diplomátika, promove mekanizmu permanente ba koperasaun fronteira, insentiva diálogu polítiku no ajuda halo adversáriu uluk bele sai parseiru konfiável.
“Foin durante mandatu Ibu Megawati mak baze amizade entre Timor-Leste no Indonézia ne’ebé ita moris ohin konsolida. Ne’e mak ida husi rezultadu boot demokrasia nian”
“Transforma inimigu uluk sai parseiru, Transforma lembransa konflitu sai kultura koperasaun. Transforma fronteira sai ponte amizade.”Dehan Prezidente da Repúblika (PR), José Ramos Horta ba jornalista sira iha Palacio Prezidensiál Bairo-Pite Díli, Kinta (09/07).
PR haktuir, Ohin loron Indonézia no TL servisu hamutuk iha ASEAN atu responde ba mudansa klimátika, seguransa marítima, koperasaun ekonómika, edukasaun, kultura no estabilidade rejionál.
Amizade ida-ne’e la moris tanba haluha pasadu. Amizade ida-ne’e moris tanba korajen atu hasoru pasadu, maibé la sai prizioneiru ba pasadu ne’ebá.
“Ibu Megawati, Maun Xanana Gusmão no lider Indonéziu sira seluk mak halo relasaun di’ak ida-ne’e bele sai realidade. Iha Timor-Leste, Xanana lidera prosesu rekonsiliasaun atu povu ida-ne’e la moris hanesan refén ba nia pasadu. Istória moris Ibu Megawati fó lisaun importante ida ba ita hotu.”
Demokrasia la konsolida de’it liu husi vitória eleisaun.Demokrasia konsolida liu husi simu Estadu de Direitu. Demokrasia konsolida liu husi moderasaun, pasiénsia no kapasidade atu tau interese nasaun aas liu ambisaun pesoál.
“Iha tempu ida ne’ebé demokrasia barak enfrenta populizmu, desinformasaun no ekstremizmu, legadu ida-ne’e sai importante liu tan. Povu Timor-Leste la haluha ema sira ne’ebé iha momentu desizivu ajuda muda istória rejiaun ida-ne’e”
Ohin loron, Horta hatutan, TL presta omenajen ba Megawati tanba kontribuisaun boot ba konsolidasaun demokrasia Indonézia no ba konstrusaun amizade ne’ebé permanente entre Timor-Leste no Indonézia.
“Grand Collar of the Order of Timor-Leste ne’ebé ami fó ba Ita-Boot ohin simboliza rekoñesimentu ida, ne’e omenajen ba korajen polítiku, rekonsiliasaun, lideransa sábiu no vizaun ba futuru.”
“Nune’e, iha naran Estadu no povu Timor-Leste, ha’u haksolok tebes atu fó ba Ita-Boot kondekorasaun aas liu nasaun ida-ne’e nian, Grand Collar of the Order of Timor-Leste”.
Xefe Estadu hatete, Istória la’ós rezultadu husi ema ida de’it. Istória hetan forma husi feto-mane sira ne’ebé iha tempu desizivu hili dalan ida ne’ebé difísil Istória Reformasi iha Indonézia.
Iha fatin hanesan, Eis Prezidente Repúblika Indonézia, Megawati Soekarno putri la espera katak nia bele simu kondekorasaun ho orden boot iha TL husi Prezidente Repúblika Timor-Leste.
“Husik ha’u hateten lia-fuan ida ne’ebé mai husi ha’u-nia laran Obrigada,,,Obrigada barak. Ha’u la simu onra ida-ne’e hanesan remata husi istória ida, ka hanesan sinal katak ita-nia knaar hotu ona maibé Ha’u simu ida-ne’e hanesan hahú historia foun ida ba ha’u”dehan Megawati.
Nia informa, Timor-Leste ho Indonézia sei iha buat barak atu halo hamutuk tanba kondekorasaun ne’e la’ós de’it medalha ida ba nia maibé ne’e hanesan korente ida iha korente ida boot, Kada korente suporta korente seluk, Iha ne’ebá mak signifikadu boot ba nia.
No Amizade entre Indonézia no Timor-Leste mak korente ida ne’ebé tenke kontinua naruk, husi jerasaun ida ba jerasaun seluk, no la bele kotu.
“Tanba ne’e, onra ida-ne’e loos duni la’ós ha’u-nia, no la’ós mós jerasaun ha’u-nia.Ida-ne’e pertense ba sira ne’ebé ohin sei joven maske ba sira ne’ebé seidauk moris sira sei husu: “Sée mak ami-nia inan? Sée mak ami-nia mama?”
Jornalista : Cesar Pires
Editór : Herminio Cardoso