Loluwari Média (Díli) – Fundu Nasaun Unidas ba Labarik (sigla-portugés UNICEF), entrega ekipamentus teknolojia informasaun no komunikasaun ba Ministériu Edukasaun.
Ministra ME agradese ba parseiru internasionál sira ne’ebé fó ona apoiu nia orsamentu hamutuk rihun $ 300.000 ba tinan 2025 to’o 2026 nian.
Ministra haktuir, ekipamentu informatika ne’ebe oferese husi UNICEF mak hanesan;laptop 61, Chromebook 154, desktop 31, tableta 62, projetór 64, Smart TV 54, no router 181, jeradór 37, voltage stabilizer 37, UPS, no sasán apoiu seluk tan.
Ekipamentu hirak ne’e atu hadi’ak kualidade servisu ensinu báziku iha EBC ho alvu 30 no mós nia filiál sira iha munisipiu Ainaro, Ermera, no Liquiçá.
Nune’e,ICT fó dalan foun ba profesór sira atu halo aula sai interesante liu, interativu, no divertidu atu profesór sira bele mós ajusta aula tuir nesesidade no ritmu aprendizajen oioin husi estudante ida-idak.
Alende, ICT ajuda mós estudante sira atu dezenvolve abilidade importante sékulu 21 nian, hanesan hanoin krítiku, kriatividade, servisu hamutuk, no literasia dijitál.
“Ita rekoñese katak ita nia profesór sira iha koñesimentu dijitál ne’ebé la hanesan,tan ne’e, ho kooperasaun metin ho INFORDEPE no Diresaun Nasionál Ensinu Báziku, ita investe maka’as iha kapasitasaun”
Tanba ME fó formasaun ba formadór sira, hasa’e kbiit profesor sira-nian, no hatudu ba estudante sira kona-ba Pasaporte Aprendizajen (Learning Passport) no literasia TIK bázika.
Tanba ne’e apela ba profesór no inspetór eskolár sira atu uza ekipamentu sira-ne’e ho kbiit tomak no kuidadu didi’ak ekipamentu sira ne’e.
“Mai ita hotu hamutuk uza ponte dijital ida-ne’e hodi lori Timor-Leste ba futuru ida-ne’ebé naroman, ekuitativu, no prósperu liu,” nia tenik
Iha fatin hanesan reprezenta UNICEF, Patrizia DiGiovanni, afirma TIK iha papel importante iha ensinu no aprendizajen, oinsa atu loke oportunidade ba estudante no profesór sira atu asesu ba edukasaun ne’ebe modernu.
“Teknolojia Informasaun Komunikasaun, sai hodi loke odamatan rekursu mundiál ba estudante no profesór sira iha eskola laran no bainhira sai husi eskola”dehan nia.
TIK promove edukasaun inkluzivu liu-husi akomodasaun nesesidade oi-oin, ho instrumentu sira hanesan lee-nain ba telemovel no C-Board atu ajuda estudante ho defisiensia sira atu asesu ba materia sira.
Enkuantu, nia parte rekoñese katak transformasaun dijitál iha edukasaun Timor-Leste sei hasoru dezafiu barak, tanba eskola oituan de’it mak iha infraestrutura ne’ebé adekuadu, no literasia dijitál mak hanorin de’it iha nivel sekundáriu.
Enkuantu tuir dadus, 63% husi profesór sira la hetan formasaun dijitál, no 12% de’it mak fiar katak sira uza teknolojia hanorin nian.
Tanba ne’e UNICEF kontinua kolabora ho Ministériu Edukasaun hodi transforma situasaun ida-ne’e liu-husi plataforma dijitál ida-ne’ebé hanaran Pasaporte Aprendizajen.
“Ha’u hein katak ekipamentu sira-ne’e bele ajuda Ministériu Edukasaun atu fó lisaun interativu no envolve estudante sira iha dalan foun”dehan nia.
Tanba ekipamentu sira ne’e sei permite estudante sira atu tama iha informasaun ne’ebé riku, kolabora iha projetu sira ho kolega sira iha klase laran, no dezenvolve abilidade esensiál sira iha sékulu 21.
Entretantu kipamentu hirak ne’e hetan apoiu maka’as husi VINCI enerjia liu-husi UNICEF nia Komisaun Nasional Fransa, Wemade Co. Ltd. liu-husi Komisaun Nasional UNICEF Koreia, Eskola Azia, no Programa Kooperasaun ONG Australia nian liu -husi UNICEF Australia.
Jornalista : Ercia Freitas
Editór : Herminio Cardoso
