Loluwari Média (Díli) – Juiz prosesu, Jose Escurial, lee sai akuzasaun husi Ministeriu Publiku (MP), iha 31 Setembru 2022, arguidu AAM nu’udar investigador iha eskuadra PNTL Vera Cruz, simu informasaun husi denunsiante Verdiana da Silva, ne’ebé informa nia alin ho naran Gaudencio Felipe da Silva, hetan baku iha 01 Setembru 2022, haleu tuku 04 madrugada, lha aldeia 01, suku Kaikoli, postu administravu Vera Cruz, munisipiu Dili, daudaun denunsiante nia alin baixa hela iha Ospital Nasional Guidu Valdadares (HNGV).
Hafoin simu tiha informasaun referidu, arguidu AAM ho arguidu TCPE, desloka kedas ba HNGV ho objetivu atu rekolla informasaun husi Gaudencio Felipe da Silva, maibé arguidu sira la konsege foti informasaun husi Gaudencio, tanba iha hela sala operasaun.
Bainhira fila husi Ospital Nasional Guido Valadares, arguidu AAM, kontinua rekolla informasaun husi señora Verdiana da Silva, no husi informasaun sira ne’e identifika katak, vitima Jose Bernardo de Jesus Soares, ho nia kolega sira mak halo agresaun fiziku hasoru Gaudencio Felipe da Silva.
Nune’e arguidu AAM ho arguidu TCPE, inklui membru PNTL balu tan, dezloka imediata ba iha aldeia 01, suku Kaikoli, postu administrativu Vera Cruz, munisipiu Dili, hodi halo detensaun ba vitima, Jose Bernardo de Jesus Soares, ho nia kolega na’in rua ho naran Paulo Mendonça no Osorio da Costa Carvalho.
“Arguidu AAM ho arguidu TCPE halo detensaun ba vitima, Jose Bernardo de Jesus Soares, ho nia kolega, Paulo Mendonca. Osorio da Costa Carvalho, ho objetivu hodi lori ba halo identifikasaun iha oras 12 nia laran iha eskuadra PNTL postu administrativu Vera Cruz.”
Hafoin hala’o tiha identifikasaun iha oras 12 nia laran, arguidu sira liberta tiha vitima nia kolega Paulo Mendonca ho Osorio da Costa Carvalho, no vitima Jose Bernardo de Jesus Soares, kontinua asegura iha eskuadra PNTL.
Tanba Eskuadra PNTL Vera Cruz la ejiste sela detensaun, nune’e arguidu AAM fo orientasaun ba arguidu ACPE lori vitima ba hatama iha sela detensaun komandu munisipiu Dili (KMD). Nia haktuir.
“Arguidu ACPE lori vitima ba iha Komando PNTL munisipiu Dili akompana husi vitima nia inan to’o iha edefisiu Komandu nian, arguidu ACPE entrega imediata vitima ba arguidu TV hodi hatama ba sela detensaun laran, sein konfirma ba Komandate Investigasaun munisipiu Dili, Mariano Soares nu’udar nia Superior.
Durante iha sela detensaun nia laran arguidu TV mak tau matan ba vitima, no la autoriza familia sira husi vitima atu haree vitima.
Bainhira vitima nia bin tenta atu hakbesik ba vitima atu ko’alia, arguidu TV hakilar ho lian makaas ne’e la’os imi nia uma ka merkadu.
“Arguidu sira halo detensaun ba vitima ho nia kolega na’in rua ho objetivu atu halo identifikasaun iha oras 12 nia laran, maibé saida maka akontese halo tiha identifikasaun arguidu sira deside lori vitima ba hatama iha sela detensaun, sem justifikasaun ruma.”
Depois ida ne’e iha (01/09/2022) iha oras 06 liu minutu 30 akontese vitima Jose Bernardo de Jesus Soares mate iha Sela detensaun komandu PNTL Munisipiu Dili.
Tanba ne’e, MP akuza arguidu na’in tolu hanesan, ho autora material ho forma konsumada pratika krime Sekuestru ne’ebé previstu iha artigu 160 husi Kodigu Penal.
Hatan ba akuzasaun ne’ebé iha, arguidu AAM deklara katak, faktus ne’ebé konsta iha akuzasaun balu loos no balu laloos.
“Arguidu AAM deklara, iha loron 01/09/2025 iha dader arguidu sira simu informasaun husi denunsiantes ida, kona-ba nia alin hetan baku no baixa hela iha HNGV. Simu tiha informasaun husi denunsiante ne’e arguidu hamutuk ho nia kolega na’in rua desloka kedan ba iha HNGV, maibe to iha ne’eba sira la konsege koalia ho denunsiante nia alin ne’ebé hetan baku, tanba iha hela sala Operasaun HNGV nian.
“Arguidu deklara, depois arguidu sira fila tiha mai iha Eskuadra, denunsiante ba informa ba arguidu sira iha Eskuadra katak, ema ne’ebé baku denunsiante nia alin denunsiante koñese no hatene sira nia uma. Iha momentu ne’eba arguidu fo hatene ka bolu radiu liu husi Delta Bis, no fo hatene ba iha sira nia Komandante fo autorizasaun atu arguidu sira ba foti Jose Bernardo.”
Arguidu deklara, atu ba iha Jose Bernardo nia uma, arguidu hamutuk ho ekipa patrullamentu Vera Cruz nian, inklui ho denunsiante ne’ebé mai hato’o informasaun, tanba ne’e denunsiante maka hatudu Jose Bernardo nia uma ba arguidu ho ekipa ne’ebé ba.
To’o iha, Jose Bernardo, nia uma, arguidu sira foti, Jose Bernardo, inklui testamuña na’in rua, no Jose Bernardo nia inan rasik akompaña sira husi sira nia uma Audian to’o iha Eskuarda. To’o iha eskuadra mais ou menus oras tuku 11:00 arguidu halo tiha identifikasaun ba Jose Bernardo, no iha identifikasaun ne’e akompaña husi Jose nia inan rasik, no mos arguidu TCPE. Identifikasaun ne’ebé arguidu halo ba Jose, remata iha oras tuku 12:00.
“Arguidu deklara, halo tiha identifikasaun remata, arguidu entrega fali vitima, Jose ba iha arguidu TCPE hodi lori ba entrega iha arguidu TV seksaun investigasaun nian. Iha momentu ne’eba haruka arguidu TCPE lori tiha Jose ba entrega arguidu TV. Depois arguidu kontinua hala’o nia servisu, no fila ba uma iha oras tuku 17:00 loraik. No liu tiha oras balu mak arguidu simu informasaun husi arguidu nia komandante katak, ema ne’ebé ohin halo identifikasaun mate. Tanba ne’e arguidu mos ba kedas iha Eskuadra, no to’o iha ne’eba arguidu haree vitima, Jose nia inan maka tanis hela, no vitima mate hela iha sela.”
“Arguidu deklara , tu’ir regra ne’ebé iha kuandu arguidu sira halo identifikasaun hotu ona, entrega ba iha seksaun investigasaun, regra atu entrega priense formulariu identifikasaun, ne’e hatudu katak sira nia servisu hotu ona, husi parte investigasaun maka sei haree fali.
“Arguidu deklara, arguidu halo tiha identifikasaun kontinua entrega vitima ba iha seksaun investigasaun hodi tau ba iha sela detensaun ida ne’e tu’ir regra. No atu asegura vitima, Jose labele iha liur hodi kria tan problema foun, tanba Gaudensio ne’ebé hetan baku husi vitima baixa iha Ospital nia kondisaun grave.
Rona tiha arguidu, Tribunal adia ba loron seluk hodi rona fali arguidu na’in rua nia deklarasaun. Audensia julgamentu ne’e, prezide husi Juiz Prezidente Jose Escurial, no Juiz adjuntu na’in rua, Fransisca Cabral, no Afonso Carmona, Ministeriu Publiku reprezenta husi Prokurador Aderito Tilman, arguidu hetan asistensia legal husi Defensor Publiku Eustaquio Guterres, no Juvinal Dias.
Jornalista : Chay Risky