Loluwari Média (Díli) – Inspetóra Autoridade Inspesaun Fiskalizasaun Atividade Ekonomia Sanitária Alimentár. Institutu Publiku (I.P), Odete da Silva Viegas, hatete, AIFAESA sei taka provizoria kompania perisos tanba identifika kahur fos liu prazu ho kuantidade ne’ebé bo’ot.
Segunda ne’e ekipa konjunta kompostu husi AlFAESA I.P, Ministériu Comersiu Industria (MCI), Kamara komersiu Industria Timor-Leste (CCI-TL), institutu Geral do Traballu no mos Tane Konsumidores, hala’o inspesaun ba kompaña Perisos konsege detekta Fós liu prazu iha armazen ho kuantidade bo’ot sei afeta ba komunidade sira nia saúde.”
“Ohin ami mai halo inspesaun ba Armazen husi kompañia Perisos nian, ami identifika higene ba Armagen la favoravel no ventilasaun ladun diak no ami identifika fós barak mak liu prazu no sira kahur ba fos ne’ebé sei diak hodi distribui ba merkadu iha kapital Dili inklui mos ba merkadu munisípiu sira hotu hodi fo impaktu ba komunidade nia vida.” Dehan Inspetóra Autoridade Inspesaun Fiskalizasaun Aktividade Ekonomia Sanitária Alimentár. Institutu Publiku (I.P), Odete da Silva Viegas ba jornalista sira, hafoin halo inspesaun iha armazen kompaña Perisos, Fatuhada, Dili, segunda (17/02).

Nia hatete, AIFAESA identifika produtu barak mak liu prazu (Expire), sira tau hamutuk ho fós ne’ebé diak hela no ain balu estragus no armagen sira kahur ho sasan seluk mak iha Batar hahan ba animal no mos Bayclin inklui sasan sira seluk ne’ebé la’os aihan. Sira tau hamutuk signifika kompañia Perisos komete fraude grave.
“Ohin ita konsege identifika hahan ne’ebé liu prazu no balu dodok ona hodi aprezenta ba kompaña nia na’in no nia prontu koopera bainhira konsekuensia saida mak AlFAESA foti no sira sei koopera.”
AlFAESA lakohi atu predujika kompaña maibé tenke hadia duni sistema ida ne’ebé agora daudaun ne’e laloos tanba sira nia servisu daudaun ne’e fo risku ba saúde publiku, signifika hahan sira ne’ebé sira faan ba komunidade sei konsumu entaun kompaña halo mós repacking ba iha fós sira ne’e tanba fós sira ne’ebé expire ona ho fós ne’ebé mak diak sira kahur no fos sira rai de’it iha simenti leten signifika buat ne’ebé labele duni atu akontese.
“Ami mos halo inspesaun foti dadus ba sasan sira ne’e husi ekipa laboratoriu nian sei foti mos produtu ne’ebé sei diak maibé iha ona mudansa ba kor no iha iis atu bele halo teste hodi dehan sasan labele utiliza ona rekomenda ba kompaña atu nune’e kompaña bele koopera ho ami.”
AlFAESA identifika fós Manu Vitoria, Folsom, Nasi wangi, Gostu loos no mos masimidar ne’ebé liu ona prazu no nia kor muda ona no ba kor kafe inklui batar fo han animal maibé sira tau hamutuk iha armagen ne’e signifika ema ho animal hanesan de’it laiha diferensia. Nia relata.
“Sasan ne’ebé liu prazu ona ami sei tula ba halo destrui, ami sei foti sansaun ba kompaña Perisos ne’ebé komete no nia sei taka temporaria atu nune’e nia hadia nia armagen atu nune’e ba oin sasan sira ne’e lable akontese tan.” Nia argument.

Vise Prezidente CCI-TL ba Asuntu Agrikultura no Pekuaria, Rui Castro, agradese ba AlFAESA tanba halo inspesaun ba kompaña Perisos nia armagen hodi hetan fós barak mak aat servisu ida ne’e atu salva Timor.
“Ha’u nia parabéns ba AlFAESA ne’ebé ho servisu diak, ha’u hanesan Camara Comersiu sai mahon ba emprezariu hotu-hotu apoiu AlFAESA buat di’ak, buat loos, loos no buat sala, sala bainhira faan sasan buat ketak ida maibé saúde ba ema timor oan nia vida importante tanba bele salva Timor tanba durante ne’e ema hotu nia alvu ba Ministeriu saúde aimoruk laiha maibé iha buat barak kontribui mak liliu aimoruk loron mak fós ho nune’e AlFAESA labele mai inspesaun iha Perisos de’it maibé ba kompaña hotu.”
“CCI-TL sempre fo hanoin ba kompaña sira no halo advokasia ba kompaña na’in sira bainhira sira komete eru, sira mak sei responsabiliza sira nia aktu, tanba CCI-TL sempre dehan sala, sala no loos, loos tanba relasaun ema barak nia vida. Tanba hahan ladiak be ladiak fo impaktu ba ema hotu nia vida. Tanba ne’e CCI-TL Sei apoia AlFAESA sem pursentu (100%) avansa nafatin halo inspesaun maraton ba sasan sira tan aihan no mos ba konstrusaun nian inklui halo inspesaun mos ba iha liña fronteira sira.”
Nain ba Kompañia Perisos, James Jongek, hatete, normalmente tempu udan hodi rejulta fos kuak barak iha armagen ho urjente ekipa konjunta mai halo inspesaun iha armagen fos kuaze at hotu.
“Maibé ami nia fós ne’e seidauk sirkulasaun ba merkadu iha kapital Dili nomos ba merkadu iha munisípiu sira hotu tanba ami faan Fós ho garantia bainhira to’o iha merkadu sira mak sira dehan aat bele lori fila-fali mai hodi truka ida ne’e mak ami nia garantia ba sira.”
Durante ne’e kompaña Perisos distribui Fós ba teritóriu Timor laran tomak ema seidauk konsumu ou han fos hodi moras no mate seidauk iha kauza ida ba iha kompaña Perisos.
“Ohin AlFAESA ho nia ekipa konsege deskobre fós aat no masin midar aat barak iha armagen tanba governu hasa’e taxa konsekuensia Konsumidores ladun sosa ho nune’e ami rai iha armagen balu to’o expire ona no balu sei diak no balu kor muda an ona balu sei mantein maibé ida aat sira ne’e ami sei tau hamutuk hodi ba destrui.”
“Tinan kotuk kompaña Perisos konsege ba destrui fós ho masi midar barak tanba aat no expire ona no sira la faan ba konsumidores sira to’o ohin loron seidauk keixa ruma husi konsumidores mai iha AlFAESA.
“Iha armagen sasan aat barak hanesan fós no masimidar maibé ami sei halibur hotu hodi ba destrui iha Tibar. Bainhira sasan ne’ebé aat ami halo karta ba AlFAESA lori ba Tibar hodi destrui no ami sei prepara armagen ida iha tibar hodi rai fós.”
“Fós balun aat tanba iha kontainer laran kona udan been maibé to’o iha armagen sira sei halo inspesaun molok faan ba konsumidores sira.
“Bainhira AlFAESA lori ami ba tribunal ami prontu ba hatan no ami sempre koopera ho Governu bainhira ami sala ami prontu simu nia konsekuensia atu fo multa ka ne’e normalmente tanba ita ema sempre sala ami hanesan kompaña bainhira ha’u nia membru sira halo sala ha’u hanesan Diretór ha’u prontu responsabilidade tanba ami nu’udár vendedor sempre iha resiko bainhira membru halo sala ha’u prontu asume responsabilidade.”
Jornalista : Chay Risky