Loluwari Média (Baucau) – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, Husu governu atu hadia kulaidade edukasaun liliu kondisaun infra-estrutura eskola sira iha teritoriu Timor-Leste.
“Setór Edukasaun importante tebes ba rai ida ne’e no ba mundu tomak agradese ba eskola Institutu Katolika Formasaun Professores no ita nia Igreja hatudu nia lideransa ba setór Edukasaun ho kualidade. Tanba Igreja kaer instituisaun Edukasaun ho kualidade tanba ne’e ha’u kontente ba ICRC, ha’u nia parabéns ba graduadu no graduada sira hotu no ha’u nia gratidaun ba graduadu no graduada sira nia inan aman ne’ebé ho sira nia sakrifísiu hodi prepara nia oan sira ohin bele hetan titulu foun iha sira nia Estudu.” Dehan PR, José Ramos Horta, iha nia diskursu iha Seremonia graduasaun Basarelatu ba dala XIX no graduasaun Edukasaun ba dala XII Iha Centru Coenvensoes Munisípiu Baucau, Sabadu (15/03).
Xefe Estadu hatete, Timor-Leste inventa buat barak ona tanba ne’e nia husu ba IX Governu Konstitusionál atu hadia kondisaun setór Edukasaun inklui infra-estrutura Eskola sira iha teritoriu Timor-Leste.

“Iha mundu ne’e setór rua mak importante liu Setór Edukasaun no Saúde. Bainhira ita la tau setór Edukasaun ne’e importante mak Timor-Leste sei la la’o ba oin.”
“Governu TL la tau importansia ba setór Edukasaun no salariu Professores la sufisiente ne’e Timor sei la ba oin, bainhira ita kompara vensimentu professores ho vensimentu asesor inklui adidu sira nian, kuitadu professores ita eziste ba bazarelatu no Lisensatura ou Mestrdu maibé ba asesor ho Adidu ba lobi tama to’o partidu mak partidu sei rekuñese, asesor ho adidu duke professores sira.”
Bainhira atu sai Professores tenke eduka estudante ho diak prepara no hanorin ho domin. tanba ba tinan 10 mai sira mak sai futuru nasaun.
“Ita nia populasaun juta ida resin Universidade iha Timor-Leste hamutuk 9 ho ita nia Professores kualifikadu ba Universidade ladiak kurikulu kada professores iha Universidade sira selu ladiak tanba ne’e mak ha’u husu ba governu atu tau matan atu hadia Universidade sira.”
Reitor Institutu Catolica Formasaun Professores (ICFT), Paul Dilchirst, hatete, ohin selebra imi nia graduasaun iha tinan 2025 parabéns ba graduadu no graduada sira hotu imi nia sakrifísiu no esforsu makaas ohin loron imi atinji ona imi nia mehi.

“Ha’u espera katak tinan hira imi halo estuda to’o ona prespetiva luan liu tan kona-ba imi nia moris no dezafiu sira hodi imi dezenvolve imi nia an rasik. Tanba imi nia edukasaun mak imi nia rikusoin. Tanba imi nia edukasaun hariku iha imi nia moris halo imi sei kuñese liu tan hodi dezenvolve imi nia rai.”
“Imi sei uza imi nia matenek hodi realiza imi nia mehi no objetivu sira. Ho imi nia dedikasaun no laran badinas hodi oferese ba imi nia komunidade hotu-hotu. Maske susar maibé keta laran susar no fiar imi nia an sai forte bainhira hetan difikuldade.
“Ha’u husu ba imi hotu sai ema ne’ebé laran diak iha imi nia moris mak imi sei hetan opurtunidade barak atu fo asistensia ba ema seluk halo asaun ne’ebé ki’ik ho laran maus ba ema ki’ik no ema kiak sira ho laran susar no ba ema ne’ebé laran susar no hatudu imi nia an hanesan imi mak diak liu duke ema seluk.”
Reprezentante graduadu Institutu Katolika Formasaun Professores (ICFP), Saluciano Ximenes da Costa, hatete, momentu ida ne’e la’os deit simbolu atu marka historia maibé ita nia esforsu iha tempu naruk, ita hahu ho dalan foun ho responsablidade ne’ebé bo’ot.
“Ami hato’o ami agradese wa’in ba Reitor ICFP, ho imi nia domin no laran luak hanesan kristu nia liman rohan ho imi nia pasensia no determinasaun hatudu dalan sabedoria hodi motiva ami ida-idak hodi luta ba ami nia futuru.”

“Manorin sira la’os de’it hatudu livru no hanorin iha aula laran maibé inspira estudante lor-loron no hari’i amizade, inspira no dezafia estudante sira atu sai ema diak iha futuru.” Nia akresenta.
“Ohin loron ami haksolok tebes ho imi nia esforsu hodi forma ami sai foinsa’e ida ne’ebé professional, ami agradese tanba imi ida-idak mak ami nia fitun ami nia agradese wa’in ba ami nia Inan-aman no familia hotu nia suporta iha momentu fasil no defisil ne’ebé ami nunka sente kolen no sura ami nia terus hodi hatan ba ami nia nesesidade ida-idak nian. Tanba imi mak razaun fundamental ne’ebé forte hodi ami hasoru laloran bo’ot to’o mai momentu ida ne’e ita hamutuk momentu ida susar no haksolok ohin loron ita to’o ona ita metas ida ne’e.”
“Ita tenke buka futuru ho determinasaun ho integridade ho espiritu sakrifíka an tanba laloran oioin sei mai bainhira ita sei kontinua ho ita nia esperansa nafatin firme ho ita nia profisionalizmu.”
Seremonia graduasaun Institutu Katolika Formasaun Professores ba programa Bacharelatu ba dala XIX no ba edukasaun ba dala XII ho total graduadu hamutuk na’in 130 kompostu husi graduada na’in 91 no graduadu na’in 39 husi Graduadu no graduada bacharetu hamutuk 64 kompostu husi feto 41 no mane 23 ba programa Lisensatura Edukasaun hamutuk 66 kompostu husi feto hamutuk na’in 50 no mane hamutuk na’in 16.
Jornalista : Chay Risky