Loluwari Média (Lautém) – Xefe suku Daudere, Agito Boavida, informa, hafoin assume kna’ar durante tinan ida ho balu sai xefe suku iha Daudere, konsege hatama reseitas ba suku hamutuk $ 3.600.00 atu atende nesesidade suku.
Nu’udar xefe suku iha poder atu kontrola rikusoin ne’ebé eziste iha suku no foti desizaun ba kualker kompaña ne’ebé mak tama iha suku, tanba kompaña Jonize kada tinan hatama reseitas ba suku.
“Autoridade lokál iha poder no halo kontrolu ba rikusoin ne’ebé mak la’os ho total 100% ona maibé ita bele halo faze pur faze. Entaun rikusoin Daudere ne’ebé mak ita identifika presiza haree uluk mak ita haree ona iha mota hanesan fatuk ho rai-henek ne’ebé mak kompaña sira ho nia alat berat sira ita halo nia reseitas, pur-ezemplu kompaña Jonize iha ne’e tiha ona mak ha’u mai. Ita foti ona desizaun hetan reseitas ka Kas kompaña tenke fo tinan ida 3.600 dolar amerikanu.” Dehan xefe suku Daudere, Agito Boavida, ba loluwari.tl iha Daudere, tersa (18/03).
Lider Komunitariu ne’e relata, orsamentu $ 3.600.00 ne’e gastu ona $ 3.000.00 ba atende nesesidade suku nian mak sosa kadeira, sosa ekipamentu bee, dekorasaun sira, inklui sosa tambor.
“Osan $ 3.600.00 ne’e foin lalais hasai $ 3.000.00 (trez mill dollar Amerikanu) ho fulan 10 nian ita halo planu mak hola inventaris suku hanesan kadeira 100, ita baku bee suku nian, ita sosa dekorasaun mak foru sira, sosa tambor suku nian atu ita bele utiliza. Tanba ne’e sasan sira ne’ebé mak ho osan suku nian ita halo planu tanba ita hare’e katak nesesidade duni ba suku.
Tanba sorumutu ruma iha suku kadeira menus, entaun ita planu alokasaun orsamentu ba kadeira ida $ 5.00 tau kedas $ 500.00, ida fali mak bee, kuandu atividade ne’ebé realiza iha suku laran bee laiha, ita ba husu fali komunidade atu uza fali sira nia bee, entaun planu ida ne’e ita aloka tan orsamentu $ 500.00 ita baku bee iha area suku nian, daudaun ne’e ita uza hela ba fali tambor ne’e ita presiza, tanba kuandu atividade igreja liliu vizita estatua sira mai iha suku, ita nia na’i ulun sira mai ita uza.
Liuhusi PNDS suku, autoridade lokal Daudere ne’e foin tinan ida ho balu hala’o knaar iha suku maske nune’e nia obra inisial mak konstrusaun fizika rua iha suku mak moru haleu sede suku, no kanalizasaun bee mós ba komunidade iha area rural Ildui.
“Ha’u nia mandatu tinan ida, ne’ebé liu ona atu ba tinan rua, iha 2024 iha konstrusaun fizika, mandatu primeiru ha’u halo moru haleu postu siska pakote ho sede suku ne’e liu husi diresaun PNDS siklu cinco nian segundu kanalizasaun bee mós ba komunidade iha area rural Ildui. Projetu refere tu’ir loloos hotu ona maibé ita nia solar pañel tarde uitoan, daudaun ne’e material sira ne’e iha ona Díli tanba tempu udan, entaun ita haree tempu atu kompleta projetu ne’e.
Adisional mak ita halo orsamentu restu husi siklu cinco ninian ita halo tan juventude nia hakarak kampu mini futsal multi funsaun iha suku ida ne’e mak ita halo.” Boavida afirma.
Planu ida mak liuhusi PNDS siklu tu’ir mai, nia prosesu atu rehabilita estrada iha area rural Macalodo ba fali PDM ita submete nafatin estrada Asacau to’o Ildui, area rural sira ne’ebé mak autoridade tau prioridade, tanba komunidade hotu nia preokupasaun liliu produtu lokal ne’ebé iha knua. Entaun ita ta’u planu hanesan ne’e atu komunidade ida-idak bele faan sira nia produtu iha merkadu.
Iha 2024 orsamentu ne’ebé mai husi ministeriu refere nia reseitas ne’ebé ita hetan orsamentu kuaze lubuk ida mak ita hetan husi konstrusaun fiziku mai husi PNDS ka iha ministeriu estatal nia okos ne’ebé 2024, ita jere siklu ida moru haleu suku ho nia orsamentu $ 41.000.00, (41.mil dolares amerikanus) kanalizasaun bee moos $ 44.000.00 (44 mil dolares amerikanu) maibé siklu 6 ne’e ita ezekuta ona pursentu 51 (51%) i ita sei kompleta pursentu 49 (49%) atu kompleta to’o pursdentu 100 (100%).
Jornalista: Nono/Resy