Loluwari Média (Díli) – Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, hatete, Estadu frajil no afetadu husi konflitu ne’ebé hola parte iha grupu g7+, hamutuk ho parseiru dezenvolvimentu no parseiru internasional sira.
“Bainhira g7+ estabelese iha 2010, Timor-Leste foin sai husi instabilidade polítika no krize sira durante tinan 25 nia laran, ami nia nasaun hasoru okupasaun, konflitu, no susar bo’ot. Maibé ami hili dalan ida ne’ebé diferente laós dalan vingansa, maibé rekonsiliasaun, diálogu, no unidade nasionál. Esperiénsia ida-ne’e forma ami nia konviksaun katak estadu frajil sira tenke define sira nia dalan rasik ba dame.” Dehan PR, José Ramos-Horta, iha nia diskursu Ezistensia g7+ ba dala 15 iha CCD Dili, sexta (11/04).

Xefe Estadu hatete, g7+ estabelese iha tinan 2010 nu’udar asosiasaun voluntáriu ida husi nasaun sira ne’ebé hasoru ona konflitu no agora iha tranzisaun ba etapa dezenvolvimentu tuir mai. Liu tiha tinan 15, g7+ servisu makaas atu hasa’e lian husi nasaun sira ne’ebé afetadu husi konflitu, hodi defende esforsu sira ba pás no estabilidade ne’ebé mai husi apropriasaun nasionál.
“Importánsia g7+ iha transformasaun oinsá nasaun sira ne’ebé afetadu husi konflitu envolve ho komunidade internasionál, hodi asegura nasaun sira ne’e la’ós tan ema pasivu husi desizaun externa sira, maibé lian ativu ne’ebé forma sira nia futuru rasik. Tanba ne’e ha’u husu atu kontinua kompromisiu hodi forma fila-fali orden global hodi serve di’ak liu tán nasaun hotu.”

Momentu ida ne’e iha istória aprezenta opurtunidade ida atu hadi’a dezekilibriu sira pasadu no hanoin fali orden internasionál ida ne’ebé mak justu duni, inkluzivu, no refleta lian husi nasaun hotu, la’ós de’it nasaun poderoza balu.
“Ita nia servisu iha oin ezije korajen, persisténsia, no vizaun ne’ebé bo’ot liu tán. Ita tenke aproveita momentu ida ne’e atu forma narrativa foun ida ne’ebé ita nia nasaun sira hetan rekuñesimentu la’ós hanesan problema atu rezolve, maibé hanesan parseiru ita hari’i mundu ida ne’ebé justu no pasífiku liu tán.”
Enkontru Ministeriál g7+ ba dala 6 inklui diskusaun sira kona-ba salvaguarda ba pás iha tempu turbulentu, evolusaun g7+ hanesan atór global, no pozisionamentu estratéjiku grupu iha panorama jeopolítiku atual. Primeiru-Ministru Kay Rala Xanana Gusmão, ne’ebé hala’o kna’ar hanesan Pessoa Eminente husi g7+, mós hato’o diskursu ba enkontru ne’e atu fahe hanoin kona-ba vizaun boot organizasaun nian.
Jornalista : Chay Risky
