Loluwari Média (Dili) – PLAN internasionál servisu hamutuk ho Asosiasaun Halibur Defisiensia Matan Timor-Leste (AHDMTL) hodi fo formasaun ba Jornalista Timor-Leste kona-ba Ema ho Defisiensia (EhD) no LGBTIQ+ atu halo públikasaun ba EhD ho LGBTIQ+ hodi uza terminologia ne’ebé la diskrimina ema nia identidade ne’e.
Koordenador Programa Inkluzaun no Diversidade, Livania Gomes, hatete, treinamentu ne’e ba jornalista Timor-Leste ba dala tolu ona, primeiru hala’o iha tinan kotuk no tinan ida ne’e kontinua halo treinamentu ba Jornalista Timor-Leste, sira atu intende terminologia ba Ema ho Defisiensia (EhD) no LGBTIQ+ liliu iha Munisípiu Ainaro no Ermera.

“Treinamentu ida ne’e liliu liga ba treinamentu jornalista ida ne’e, ida ne’e ami halo ba dala tolu ona, primeiru ami halo iha tinan kotuk no tinan ida ne’e mós ami halo no ohin loron ami halo hanesan refresing treining ida ba jornalista sira liliu media sira ne’ebé maka iha Dili laran no iha munisípiu rua, Ainaro no mós iha Ermera atu nune’e bele kapasita nafatin jornalista sira atu atu komprende kona-ba terminologia no mós liga ba asuntu inkluzaun sosial ne’ebé maka ligadu ba LGBTIQ+ no mós matéria SOGIESC ne’e rasik”, dehan Koordenador Programa Inkluzaun no Diversidade Libania Gomes, iha Alfela, sexta (20/06).
Nia haktu’ir, fasilita mós terminologia Ema ho Defisiensia (EhD) no terminologia LGBTIQ+ hodi nune’e jornalista sira bele komprende terminologia sira bainhira jornalista sira halo intervista ba EhD no LGBTIQ bele uza terminologia hodi prefere no tuir nia hakarak.
“Ami mós fasilita kona-ba terminologia EhD au mezmu tempu mós terminologia ema ho. LGBTIQ+ sira, atu nune’e jornalista bainhira hakerek notisia sira mos bele komprende terminologia sira no mós karik halo intervista balu ba kolega ne’ebé maka ho Defisiensia no membru LGBTIQ sira mós hatene atu bele halo diskusaun no mós dialogu uza terminologia ne’ebé maka loos”. nia informa.
Alende ne’e dadus husi Asosiasaun ARCOIRIS Timor-Leste hetan ba membru LGBTIQ+ hamutuk 700 ital ne’ebé rejistradu iha tinan 2016 to’o agora no mós dadus husi Ema ho Defisiensia ne’ebé iha sensus populasaun Timor-Leste nian 38 mill iha 2015 nian no iha 2022 iha dadus foun maibé nafatin ba asesu ba sensus populasaun nian.
“Ita hatene dadus ba Ema ho LGBTIQ+ ida ne’e ita sente susar tebes atu hetan maibé tu’ir asosiasaun barak ne’ebé mak halo ona nia dadus rekolla dadus hanesan ARCOIRIS Timor-Leste ne’ebé maka ohin mensiona video ne’ebé mak públika ba ita sira ne’ebé mak nonton sete centos (700) ital ne’ebé mak rejistradu iha 2016 ate agora.

“Ita mós iha defisiensia ne’ebé maka durante ne’e ita utiliza sensus populasaun timor nian ne’ebé maka iha entaun ita durante ne’e 38 mill ital iha 2015 nian ami utiliza dadus ida ne’e tanba antes ne’e projetu hahu ita sei kontinua utiliza dadus ne’ebé mak 2015 nian maibé dadus sensus nian ne’e ita hatene katak ida ne’e avansadu ba beibeik”.
Entretantu, Projetu ne’e hala’o hetan fundus husi Uniaun Europeia (UE), implementasaun husi Plan internasionál no nia kuaplikante rua AHDMTL no ARCOIRIS Timor-Leste.
“Hanesan ita hatene liliu liga ba ami nia projetu ne’ebé mak ami halo projetu ida ne’e hetan fundus husi Uniaun Europeia (UE) implementa husi Plan interrnasional no nia kuaplikante na’in rua AHDMTL no ARCOIRIS iha AHDMTL no ARCOIRIS ida ne’e maka ami halo dala barak ami halo sensibilizasaun liliu ba autoridade lokal.
Ita nia komunidade sira ita mós iha treinamentu ba iha ita nia komunidade no autoridade lokal sira liga ba asuntu inkluzaun sosial SOGIESC ne’e rasik no mós liga ba atu kapasita kolega ho defisiensia sira atu bele hetan sira nia negósiu atu hari’i sira nia negósiu no mós atu bele hetan sira nia ekonomia rasik, atu empodera sira liliu iha setór sira ne’e atu sira bele iha ona hanoin kritiku.
Jornalista : Anis