Loluwari Media (Dili) – Fokuperes rejista kazu violensia hasoru feto no labarik husi Janeiru to’o Jullu 2025 hamutuk kazu 126, fokupers kondena makaas aktu hirak ne’e no ezije autóridade kompotente prosesa sira Kriminozu sira tuir dalan legal.
Porta voz, Rio Araújo, hatete, hahu husi janeiru to’o Jullu 2025 fokupers rejista kazu ba violensia hasoru feto no labarik hamutuk 126 ho tipu oioin.
“Tinan 2025, husi Janeiru to’o Jullu, to’o oras ne’e kazu ne’ebé Fokupers atende no rejista hamutuk kazu 126 husi tipu kazu Violensia fizika, Violensia Seksual, Abuzu Seksual, asediu seksual, incestu no kazu sira seluk, violensia bazeia jeneru hasoru feto no labarik-feto ne’ebé akontese iha relasaun familia ka domestika no mos iha publiku”. dehan porta voz, Rio Araújo, liuhusi komunikadu Imprensa,iha Fokupers, Farol, Dili Tersa (15/07).
Akontesimentu iha semana dahuluk husi Jullu ne’e, iha kazu omisidiu ne’ebé akontese iha munisipiu Ainaro, Jakarta 2, fatin ne’ebé nu’udar istoria moruk husi violensia passadu, no agora sai fali fatin ba violensia hasoru feto,

“Joven feto ida ho idade 23 mate, tanba asaun violensia husi agressor, rezultadu fo sai husi ekipa Forensik Hospital Nasional Guido Valadares (HNGV) iha 18 Juñu 2025 katak vitima mate ho kondisaun gravida ka isin rua.”
Fokupers asesu informasaun husi media online iha 4 Juñu 2025, ba kazu prostituisaun infantil no trafiku umanu ne’ebé akontese iha Dili no ajensia balu iha Timor-Leste, hodi trata Timor oan feto na’in 14 nia dokumentu atu halo servisu iha Slovakia ho illegal.
“Kazu Prostituisaun Infantil no Trafiku Umanu neʼebé akontese iha Dili no Bruney. Informasaun liuhusi media online iha 4 Juñu 2025, ajensia balu iha Timor-Leste, rekruta joven feto na’in 14 ho ilegalmente atu ba servisu iha Slovakia, iha 07 Jullu 2025. Fokupers asesu informasaun liuhusi pajina ofisial Facebook Polisia PNTL, katak diskunfia iha kompañia ida iha Dili halo rekrutamentu ba joven feto balu hodi ba servisu iha Bruney Darusalam. Rekrutamentu ne’e mos konsidera illegal sem iha liña koordenasaun ho orgaun kompotentes iha Timor-Leste”. nia afirma.
Iha 01 Jullu 2025, Fokupers asesu informasaun liuhusi pajina ofisial Facebook Ministeriu Interior ba “Serviços Relações Públicas” katak diskunfia Hotel balu iha Dili halo rekrutamentu ba feto na’in neen (6) ho idade menor ba atividade Prostituisaun Infantil.
“Konsidera katak violensia hasoru feto no labarik feto, sei kotinua buras, bainhira Estadu Timor-Leste la garante ho diak hodi halo implementasaun ba lei ho di’ak. No la halo monitorizasaun ka fiskalizasaun ho maximu atensaun ba kompaña ka agensia sira ne’ebé mai buka lukru iha Timor-Leste. Hodi hanehan nafatin povu, liliu feto sira ne’ebé laiha kbi’it.
Enkuantu kazu asedu seksual iha instituisaun GovernU, fatin publiku, eskola no Universidade sira kontinua sai polemika ba feto sira atu moris livre, tanba ema uza poder hodi espresa no hanehan feto sira.
Fokupers husu ba Provedór Direitus Humanus no Justiça (PDHJ) atu asegura implementasaun lei liuhusi monitorizasaun ba lei sira, no mós Sekretária Estadu ba Igualdade (SEI), atu haforsa liu tán sosializasaun ba Lei sira ne’ebé liga ho Violénsia Bazeia ba Jéneru (VBJ) hodi hasa’e komunidade sira nia konsiensia kona-ba importansia respeitu no la halo diskriminasaun ba feto ne’ebé abranze ba komunidade iha territóriu tomak.
Jornalista : Anis
