Loluwari Media (DILI) – Entre ukun rasik an ka lae? povu hambrik iha filleira votasaun ho pro-otonomi [Indonézia] ka Milisia Ai-tarak ne’ebé ho kilat.
Ohin Oras to’o ona. Minutu ida hakmatek konsulta popular marka istória ba dala-26,povu dada rasik kuda-talin ukun an husi Referendum.

Carlito Fernandes hatete, vota iha suku Daudere,Milisia Ai-tarak ho tropas Indonezia mak domina iha sentru votasaun.
“Vota hotu ami atu fila-fali ba uma mak maluk sira dehan labele fila lai tanba Tropa Indonézia sira agora taka totál dalan,Ami fila Milisia nain haat ho kilat tuir kedas ami too uma”
“[Misilia] bolu ami nia oan sira dehan ohin imi nia inan-aman sira fila nee to’o uma ona ka seidauk,ami nia oan sira hatan ohin ba vota seidauk to’o mai uma, mais ami iha hotu ona uma laran”dehan Carlito Fernandes ba Jornalista Loluwari.tl foin lalais nee.
Milisia Ai-tarak,Nia dehan,tenta atu oho maubere-oan sira ne’ebé vota maibé la konsege tanba hetan intervensaun husi UNTAET.

Momentu Neebá,Nia informa,Milisia sira obriga maubere-oan hotu-hotu tenke hili Otonomi maibé maubere-oan sira tuu ba Referendum.
“Milisia hahú sunu uma,oho ita nia komunidade barak no halo ita trauma”dehan nia.
Julio Perreira,1999 idade (33) hatete,momentu ne’ebá nia pesoál seguransa ba suku neen ne’ebé atu partisipa vota laiha ameasa maibé povu mak sente tauk.
“Militár Indonézia nakonu iha sentru Votasaun maibe laiha ameasa maibe komunidade mak sente trauma bainhira hakat ba Sentru Votasaun”dehan nia.
Husi ponta-Leste,Postu Lautém suku neen mak konsentra iha sentru votasaun Daudere mak hanesan Suku Serelau, Mahina I, Mahina II, Baduro, Eukise, Ililai no Daudere rasik.
Iha kapitál Dili,Arnaldo da Costa Conceição ne’ebé vota iha parte kamea mós sente tauk tanba nia lori Falintil ba vota hotu.

“Ami nia sentru Votasaun iha Eskola Kamea (Dili) ami ba vota maibé ita nia Vida la seguru Tanba Tropa Indonézia ho Milisia sira tau matan ba ita no haleu ho kilat ameasa ita”dehan nia.
Olinda da Costa 1999 (23),mós konta mate ka moris juventude lori asuwain tenke luta.
“Ami nia familia barak mak lakon vida ba rai ida nee, tanba momentu ami nuudar Joventude ami prontu mate ka moris ami tenke hili ita nia Referendum”dehan nia.
Feto aten-brani,ho liman mamuk hodi hakilar ukun rasik an iha Milisia Ai-tarak Leet.
“Milisia sira hakilar ami dehan imi feto faluk no oan kiak sira nee mak atu duni Indonézia husi Timor ka? imi halo Aikose oan mos lahatene mós hakarak atu ukun an”dehan nia.
Husi Ermera,Izabel Soares neebé sente tauk no trauma haree Milisia Ai-tarak sira.
“Ami konsege ba vota hotu ami fila mai ami nia uma ho tauk ami lagsun halai hotu ba Ai-laran hodi salva ami nia vida”dehan nia.
Povu nia Mensajen ba Lider sira
“Hau rekomenda ba Governu liu-liu Lider Polítika sira oinsa atu fo liman ba malu hodi dezenvolve ita nia rain hadia nasaun Timor-Leste liu-liu ba ami povu hotu-hotu nia moris” dehan Carlito Fernandes.

“Faze Desenvolvimentu nian hau husu Lider sira servisu hamutuk ba atu dezenvolve ita nia rain no ita nia povu neebe ita defende,Governu liu-liu Lider Politika sira atu servisu hamutuk”Julio Pereira reforsa.
“Hau nia esperansa mak nee iha momentu difisil nia laran Ema boot no ema kiik hotu-hotu nia determinasaun lori pregu mak hili ita nia Referendum”
“Tanba nee ohin loron Timor-Leste hetan nia independénsia, ita hirak neebé sei moris liu-liu ita nia luta nain no funu nain sira hotu nia Sakrifísiu no dedikasaun oinsa ita kaer liman hamutuk hodi hadia ita nia rain ho diak atu rai hela ba ita nia jerasaun foun tuir mai” Arnaldo nia esperansa.
Olinda da Costa mós husu estadu tenke harii monumentu ida ba loron 30 de Agostos 1999 nu’udar lembransa ba jeraun sira tuir mai atu bele hatene.

“Hau nia mensajen ba estadu no Governu ida nee atu bele halo monumentu ida ba, sai hanesan rekordasaun ba jerasaun foun sira katak loron 30 Agusto 1999 nee loron importante ba Timor-Leste nia independénsia”dehan nia.
Tanba nee husu ba Lider sira atu fo liman ba malu hodi hadia Timor Lorosaee nee povu ida nee.
Izabel Soares mós husu atu governu presiza hadia estrada,bee-moos no seluk tan ne’ebé sempre sai problema.
“ami povu la husu buat barak maibé ami husu ba Governu atu tau matan ba povu nia moris atu hadia estrada dada bee-moos no mós tau matan ba oan kiak no feto faluk sira neebé oras nee sei halerik hela”dehan Izabel Soares.
Jornalista: Ekipa Loluwari
