Loluwari Média (Díli) – Hahú Primeiru Governu to’o nonu governu Lei Pensaun Mensál Vitalísia (LPMV) Parlamentu Nasionál laiha vontade politika atu konsensu halakon.
Portavós Estudante Universitariu Timor-Leste (EUTL), Natalício Nunes Martins hatete, Deputadu sira iha bankada lima ne’ebé debate Lei Pensaun Laos vontade PN nian maibé ne’e kamada sosiedade tomak nian.
“Ami atu dehan de”it katak laos vontade Deputadu sira nian no la’os vontade Prezidente Parlamentu nasionál nian maibé ne’e ezisensia povu nian ne’ebé hakarak dunik atu halakon LPV nian, iha informasaun ne’ebé dehan ne’e programa Partidu nian ne’e ami konsidera falsu ka la los” dehan nia ba jornalista sira iha PN Sexta-Feira.

Deputadu sira, Nia dehan, hotu-hotu votu afavor nein ida kontra no nein ida apstensaun tanba ne’e maibé pozisaun EUTL laos to’o iha ne’e, maibé sei to’o iha Prezidente Repúblika atu promulga ka veto.
“Ami nafatin akompaña dinamika politika ne’ebé la’o, PN lori ba Prezidente Repúblika promulga hafoin mak hotu.” dehan nia.
Nia esplika,se bainhira seidauk mak EUTL sei kontinua akompaña dinamika politika ne’ebé la’o hela se lae dehan Partidu sira poliza fali.
“pozisaun klaru la’os Partidu A no B mak halakon maibé ne’e ezisensia husi EUTL nia luta konsege halo presaun ba PN konsege halakon” dehan nia.
Tuir Nia, Povu no Estudante hambriik tanba kondisaun ekonómia povu nian mak ezije para atu halakon tanba PN debate orsamentu Millaun $ 5 ba LPV ba Deputadu no ba eis Deputadu no eistitulares.

Kondisaun ne’e, Nia informa, povu hamriik hodi ezije PN ho presaun politika tenke muda, Tanba ne’e EUTL laiha nesesariu no laiha tempu atu fo agradese PN.
“agradese ba Povu maubere ne’ebé hamutuk ho EUTL ne’ebé hamriik hodi luta la’os fo agradese ba Partidu sira ne’ebé hanesan de’it”
“Ami agradese ba Povu maubere ba kamada Sosiédade tomak no mós ba Estudante tomak, ba povu Agrikultór no Komunidade ema ho difisensia sira hamriik ho EUTL luta no ohin debate espesialidade ohin aprova ona ita sei hein PR atu promulga.”dehan nia.
Alende LPV, Nia dehan,Sosa kareta Prado PN Aprova ona atu halakon no EUTL hein nafatin ezijénsia rua ne’ebé seidauk iha tanba debate orsamentu fulan Outombru.
EUTL sei akompaña no Lei Manifestasaun numeru 1/2006 100 metrus ne’e mos EUTL nafatin hein tanba foin halakon Lei LPV iha PN.
Iha PN pasa ona no programa lubuk ida mak sei ultrapasa tanba PN pasa ona hein fali Prezidente Repúblika iha nia kompétensia tomak atu promulga hodi publika iha Jornal da Repúblika.
“Tanba ne’e ba oin ita fo adeus ba LPV bemvindu poupansa ba orsamentu ida ne’e mak povu nia hakarak” dehan nia.
EUTL, Sosiédade Sivil no Komunidade ema ho difisensia inklui povu maubere oan sira hotu atu bele akompaña nafatin prosesu sira ne’e tanba ita seidauk iha finalidade tanba seidauk iha rejultadu serteza tenke hein PR publika iha Jornal daRepúblika.
Tanba ne’e, Presidente Repúblika, José Ramos-Horta, mós Bolu urjente EUTL hodi rona preokupasaun hafoin halo análiza atu veta ka promulga.
PR Horta hatete, Lei Pensaun presiza tenke halakon tanba ezijensia UETL klaru.
“Ha’u nu’udar Prezidente Repúblika nu’udar mós sidadaun ha’u konkorda 100 %, ha’u foin simu lei husi PN no ha’u lee lalais de’it ha’u ko’alia ho maun boot Kay Rala Xanana Gusmão atu promulga ou la promulga maibé atu promulga dunik ka lae ha’u tenke lé didi’ak lai tanba ha’u foin simu” dehan PR Hora.

Tuir Horta, Nia kontente tanba Estudante no Sosiedade sivil no Komunidade ema ho difisensia halo manifestasaun la’os arbiru maibé ezisensia ne’e klaru duni.
“Ha’u hanesan Prezidente Repúblika ha’u kontente tanba EUTL nia ezijensia ne’e klaru no justu ha’u louva nu’udar timoroan Liu-liu EUTL ne’ebé uza maneira halo manifestasaun ne’e reflete duni sentimentu Sosiédade tomak”dehan nia.
Horta mós la konkorda atu lei pensaun Vitalisia eziste nafatin iha TL tanba manorin nain sira no traballdór sira seluk kontinua saláriu ne’ebé ki’ik.
“Ha’u kontra LPV tanba deputadu tinan lima de’it sira simu Pensaun Mensal Vitalisia maibé mestre sira iha foho nu’udar manorin jerasaun Timoroan to’o tinan 30, 50 maibé simu nia vensimentu 200 dolar, kuitadu cleaner sira ne’ebé hamos lixu iha Hospital Nasionál kuitadu tanba ne’e ita hare buat ne’e la justu.”dehan nia.
Horta agradese ba EUTL liu-liu joven foinsa’e nia intervensaun ba LPV no parabéns ba Governu ne’ebé lidera husi Primeiru Ministru Kay Rala Xanana ne’ebé desde 2002 nia lakohi LPV atu eziste.
“Ha’u sei asina iha segunda maibé konforme Maun Bo’ot Xanana maibé ha’u fiar katak la presiza lori ba tribunal rekursu tanba ha’u le oituan ona laiha problema Konstitusionál.”dehan nia.
Ekipa Kobertura
