Loluwari Media (Dili) – Fokupers lamenta autór ne’ebé oho nia fen Veronica dos Santos to’o lakon vida iha tasi ibun pantai kelapa iha eis loja seara nia oin foin lalais ne’e.
Fokupers kondena maka’as ba aktu omisidiu ne’e tanba kazu Violénsia doméstika hasoru labarik feto sira sempre sai vítima bebeik.
“liu-liu kazu omisidiu (mate) ne’ebé foin dadauk akontese lori preukupasaun bo`ot ba ema hotu,” Dehan Portavoz Natalia de Jesus Gesaltino ba jornalista sira iha Farol segunda-feira (23/03).
Fokupers ho sosiedade sivil konsidera katak situasaun hirak ne’e hatudu frakeza husi institusionál bainhira feto sira hasoru risku ne’ebe bo’ot.
“Ami konsidera katak situasaun hirak ne’e hatudu frakeza iha resposta institusionál, liu-liu iha área prevensaun, no protesaun ne’ebé falta fortalesimentu protesaun ba vítima iha asaun imediata”dehan nia.
Fokupers nota katak kazu omisidiu ka femisida iha prosesu judisiário lao kleur, laiha transparénsia no akuntabilidade implika atu violénsia kontinua repete no akontesese iha moris familia, komunidade no sosiedade.
Tan ne’e Estadu TL tenke garante no defende nia sidadun sira instrumentus legais ne’ebé forte tebes no ratifika instrumentu Internasionál sira hodi asegura justisa ba feto sira no garante seguransa ba sira nia moris.
Tanba ne’e Husu ba MI atu reforsa Instituisaun ho investimentu kapasitasaun rekursus umanus no fasilidades adekuadu ba PNTL em jerál.
No Unidade VPU aktual ho naran Servisu Apoiu Pessoal Vulneráve (SAPV) hodi fornese fatin seguru ba feto iha situasaun risku no emerjensia.
Ministério Interior tenke asegura investimentu adekuadu iha Diresaun Polisiamentu Komunitáriu no Gabinete Igualdade Jéneru no Inkluzaun iha PNTL hodi bele ezerse nia papel ho máximu hodi haforsa sistema protesaun ba feto.
Nune’e mós Komandante PNTL liu-liu ba PNSIK (Polísia Nasional Servisu Investigasaun Kriminal) haklean prosesu investigasaun hodi halo analize klean ba risku, detensaun ba autor ne’ebé iha tentativa ba omisidiu.
No ba PNTL liu-liu ba SAPV (Servisu Apoiu Pessoal Vulnerável) atu haforti liña referal ne’ebe eziste ona atu fo protesaun ba vitima violénsia bazeia ba jéneru bainhira iha keixa ba tentativa omisidiu inklui halo planu seguransa hamuutk ho vitima bainhira vítima la seguru no iha risku nia laran.
Husu ba Provedór Direitus Humanos no Justiça (PDHJ) atu akompaña, monitoriza no aktualiza informasaun ba públiku liga ho kazu omisídiu sira ne’ebe akontese no kazu krime sira seluk, no asegura PNTL halao sira nia funsaun ho seriedade.
Alende ne’e Fokupes mós husu Sekretária Estadu ba Igualdade (SEI), atu akompaña, monitoria no dudu prosesu justisa ho lais ba kazu VBJ no kazu femesida, asegura implementasaun komprimisu jéneru atu lori justisa ba vitima VBJ.
Husu ba SEI atu asegura alokasaun Orsamentu Estado ne’ebe adekuadu ba prevensaun no responde ba violénsia hasoru feto no labarik feto.
“Ami husu ba komunidade no sosidade tomak atu la tolera, la julga ho razaun saida de’it ba violensia kontra feto, hamutuk ita apoia vitima no familia sira hodi luta ba justisa ba feto no ba ema hotu”dehan nia.
Jornalista : Alberto Pires
Editor : Herminio Cardoso
