Loluwari Média (Díli) – Governu konsidera merenda eskolár hanesan investimentu estruturál iha kapitál humanu no instrumentu fundamentál ba protesaun sosiál, hodi reforsa apoiu ba família vulneravel sira.
Sekretáriu Estadu Miguel Monteiro hatete, asuntu ne’e iha abertura Semináriu Internasionál ba dala 4 kona-ba Alimentasaun Eskolár Komunidade Paízes Lian Portugés (CPLP) nian ne’ebé realiza ba dahuluk iha Dili, Sesta-feira ne’e.
“Ho onra boot ha’u fó benvindu ba Timor-Leste, iha okaziaun dahuluk enkontru CPLP nian iha domíniu edukasaun ne’ebé hala’o iha ita-nia rain,” dehan Miguel Monteiro ba jornalista sira iha Ministériu Negósiu Estranjeirus no Kooperasaun(MNEK), Pantai-kelapa Díli, Segunda (04/05).
Nia hatutan, semináriu ne’e marka kompromisu Timor-Leste ho CPLP hodi konsolida kooperasaun no fahe koñesimentu iha área alimentasaun eskolár.
Miguel Monteiro, subliña katak labarik ne’ebé hasoru hamlaha ladún iha kondisaun atu aprende no partisipa tomak iha prosesu edukasionál.
“Iha kontráriu, labarik ne’ebé hetan nutrisaun di’ak saudavel liu, prezente liu no disponivel liu atu aprende,” nia afirma.
Tanba ne’e, Governu haree merenda eskolár hanesan pilar esensiál ba dezenvolvimentu sustentável tanba relasaun entre merenda no rezultadu aprendizajen klaru tebes.
Iha vizita ba eskola sira, Miguel Monteiro observa direta katak labarik barak sai husi eskola durante resesu tanba falta ai-han, dalaruma fila de’it iha loron tuirmai ka la fila hotu.
“Atende eskola durante loron ida tomak labele sai priviléjiu ida, maibé tenke afirma nu’udar direitu labarik hotu-hotu nian,” nia subliña.
Nune’e, Timor-Leste komprometidu atu garante merenda eskolár loron-loron ba estudante hotu-hotu husi pré-eskolár to’o ensinu báziku. Programa ne’e iha impaktu diretu ba aumentu matríkula no hadi’a prezensa.
Implementasaun tau matan hosi Ministériu Administrasaun Estatál hodi hametin envolvimentu estrutura lokál. Programa Ai-han Mundiál (PAM) hala’o ona papél xave dezde 2009, ho apoiu hosi OMS no Governu EUA liuhosi programa McGovern-Dole.
Aleinde impaktu edukasionál, merenda eskolár mós sai instrumentu estratéjiku atu hasa’e produsaun ai-han lokál. Governu fó prioridade ba sosa produtu husi agrikultór timoroan sira hodi promove ekonomia lokál.
Programa ne’e liga mós ho to’os eskolár ne’ebé integradu ona iha kurríkulu eskola primária nu’udar instrumentu pedagójiku ba matemátika, siénsia naturál no edukasaun saúde.
Iha fatin hanesan, Ministra Edukasaun (ME), Dunce de Jesus Soares lansa formalmente Manuál Prátika Di’ak kona-ba Alimentasaun Eskolár iha CPLP.
Ministra esplika katak manuál ne’e instrumentu atu hametin polítika públika sira ne’ebé aliña ho Objetivu Dezenvolvimentu Sustentável 2: atinji seguransa ai-han, hadi’a nutrisaun no promove agrikultura sustentável.
Dokumentu ne’e sei disponivel iha website CPLP nian hanesan referénsia kona-ba estadu ai-han eskolár iha Estadu-membru sira.
Ministra Dunce subliña katak ai-han eskolár iha kbiit transformativu tanba fó impaktu ba edukasaun, saúde, protesaun sosiál no dezenvolvimentu ekonómiku.
“Refeisaun ida ne’ebé garantidu iha loron ida maka merkadu ba agrikultór lokál nia produsaun,” nia dehan.
Nia afirma katak investimentu iha alimentasaun eskolár hamosu retornu ne’ebé multiplika valór investe iha kapitál umanu no produtividade.
“CPLP hakarak sai komunidade ne’ebé aprende hamutuk hodi hasoru dezafiu komún sira hanesan adapta ba nesesidade nutrisionál rejiaun ida-idak nian no hametin sistema monitorizasaun,” nia konklui.
Semináriu ne’e hala’o iha ámbitu selebrasaun tinan 30 CPLP nian ne’ebé engloba ema liu millaun 280 iha kontinente haat.
Jornalista Estajiada : Arcângela dos Santos
Editor : Hermínio Cardoso

