Loluwari Média (Díli) – Prezidente Komite 12 Novembru, Filipe Rodriguez Pereira, hatete, relasiona ho asidente fatal ne’ebé akontese iha area Delta mais ou menus tuku 8 liu minutu 20 bainhira matebian atu ultrapasa zebra kross hafoin motorizada ida ho velosidade aas mai soke matebian monu kuaze metru 8 no familia halai mai hodi halo Primeiru sokoru hafoin kareta ida mai ajuda lori vitima ba sentru saude Comoro halo tratamentu maibé iha sentru saude Comoro doutor sira transfere imediata ba liu hospital Nasionál Guido Valadares (HNGV) atu halo tratamentu ba vitima nia Saúde, maibé vitima la konsege salva nia vida iha sala emerzénsia.
“Motorista ne’ebé utiliza motor ne’e laiha karta kondusaun no mos ho motorizada nia sapa matrikula inventa ou falsu, no mos numeru sasi moton nian la kondis ho motor nian tanba ne’e ami diskunfia motorista ho kondisaun lanu hela tanba ne’e ami husu ba Polísia tranzitu ne’ebé dahuluk mai foti evidensia ne’e ami hein prosesu investigasaun mak determina.” Dehan Prezidente Komite 12 Novembru, Filipe Rodriguez Pereira, ba jornalista sira, iha Matebian, nia rejidensia Delta 2 dili, kuarta (02/04).
Nia hatete, Motorista ne’e ho kondisaun lanu tanba ne’e halai ho velosidade ne’ebé aas iha rotunda. se bainhira zebra kross ne’ebé la to’o 100 metru motorista reduz velosidade iha rotunda mak nia la soke matebian monu kuaze 8 metru. Tanba ne’e iha julgamentu ne’ebé loron hirak liu ba Prokuradora la aprezenta informasaun hotu ba juís.
“Infrasaun ne’ebé motorista komete ne’e ami husu ba polísia Investigasaun Kriminál atu investiga klean hodi foti evidensia sira ne’e atu ba aprezenta iha Ministeriu Publiku (MP) atu nune’e juís sira hatun desizaun ho komprensivu.”
Familia husu ba Autoridade Seguransa (PNTL) atu buka tu’ir no investiga klean motorista ne’e tanba sapamatrikula la kondis ho motor ne’e numeru sasi motor ho dokumentus motor la hanesan hodi entrega ba MP antes Tribunal halo julgamentu.
“Iha pratika ba kazu ne’e ami haree MP no Tribunal la aprezenta faktus hotu ligadu ho akontesimentu ne’e, bazeia ba faktus ne’ebé ami hetan mak kazu ne’e ikus mai sai viral bo’ot hafoin julgamentu iha Tribunal tanba iha impresaun ba kazu negligensia ne’e husi PNTL to’o MP no juís iha tiha meius instansia ida atu rejolve problema ne’e ho familiar no koko lori prosesu ba Tribunal ho faktus minimu ikus mai Tribunal foti desizaun barullu iha Tribunal.”
“Ho negligensia hanesan ne’e mosu bebeik ona maibé meius ba solusaun instan no lais los no la haree ba faktus sira hotu liliu ba autor krime ne’e hodi buka tu’ir atu fo pena. Tanba ne’e mak familia husu ba Polísia Tranzitu Seguransa Rodaviariu no mos Polísia Departamentu Investigasaun Kriminal atu apura faktus no verisidade ba krime ne’e.
“Ami husu ba MP atu buka apura faktus ne’ebé haleu kazu ida antes halo prosesu ba tribunal ami husu mos ba juiz sira espesialmente ba Doutor José Gonsalves, presiza hala’o papel juís nian ne’ebé mais prinsipál hodi garantia justisa ba ema ne’ebé buka justisa, tanba funsaun juís atu fo benefisia ba sosiedade em jeral atu hamosu trankuilidade ba ita nia rain.”
Vitima nia aman konta kronologia ba asidente ba nia oan feto nia husu ba Polísia momentu asidente ne’e laiha Polísia ida mak evakua vitima ba hospital maibé nian naan da haat mak lori nia feton ba hospital Comoro maibé doutor sira sente vitima nia kondisaun grave tebes sira transfere imediata ba HNGV.
“Ha’u husu ba Komisariu Jerál PNTL husu ba nia oknum Polísia ne’ebé sai sasin ne’e lalos, Ami presiza justisa tanba evidensia sira ami foti hotu ona no ami sei fo sai ba Media sira hotu atu publika bainhira asidente fatal ba ha’u nia oan, hanesan aman ha’u sente triste tanba ne’e mak ha’u husu ba Prokurador señora Bemvinda nia julga ona ha’u nia oan afinal ha’u nia oan sei iha meza leten hela.”
Matebian nia aman Jaime do Rego Gonsalves, hatete, nu’udar aman sente fuan moras bainhira Prokurador liberta suspeitu. Hanesan familia sente laran mos ba justisa ida ne’e tanba ne’e familia husu ba doutora Bemvinda do Rosario, bainhira iha akontesimentu hanesan rekolla uluk dadus hotu molok foti desizaun.
“Bainhira asidente ne’e akontese ba ema seluk sei mos justisa sei akontese hanesan tanba ha’u nu’udar aman ida parte justisa nunka mai atu konfirma ho ha’u maibé imi foti desizaun nonok de’it hodi julga ha’u nia oan. Ida ne’e hatur justisa ne’ebé los ka la’e hau husu ba media atu publika aktus sira ne’e tanba ita nia justisa lalos, ami presiza justisa de’it tanba ha’u nia oan mate sei la moris fali maibé ami presiza justisa ne’ebé justu.”
Nia dehan nia hanesan membru komite 12 Novembru nia luta rai ida ne’e atu hetan liberdade maibé ohin loron justisa ba nia la justu, tanba ne’e mak membru komite 12 Novembru fo nia solidaridade atu buka justisa ne’ebé justu.
“Ohin loron justisa la los ba nia mak loron ida ba loron ida justisa Timor sei la folin ema ne’ebé iha osan sei manan justisa mundu nian ema lori osan ema sala sei ba los ema ne’ebé laiha kbi’it no laiha osan sei la folin.”
Tanba ne’e mak ha’u husu ba autoridade seguransa atu investiga klean ba oknum ne’ebé sai sasin hodi fo informasaun ba Prokuradora hodi foti desizaun ba ha’u nia oan feto. Ha’u fiar katak doutor Bemvinda lakohi atu rejolve ha’u nia oan nia problema tanba ne’e mak ha’u husu Média atu lia tatolí ho diak ba publiku hotu bele akompaña juiz sira nia desizaun ne’ebé lalos iha ita nia rai.”
“Ha’u nu’udár aman Zizelma ha’u husu justisa tanba odi malu no hirus malu la vale ona tanba husi justisa mak bele rejolve ita nia problema se bainhira justisa laiha mak ita neneik ba bebeik ita kbi’it laek sei mohu ema ne’ebé iha osan mak sei sae ita no livre husi justisa tanba ne’e mak ha’u husu justisa no lia los ba ha’u nia oan nia kazu.”
Prezidente grupu Amizade de Rejistensia, João “Choque” da Silva, hatete, sentimentu hanesan aman sente triste fuan moras bainhira justisa la justu tanba ne’e mak komite 12 Novembru fo nia solidaridade ba família atu buka justisa ho loloos.
“Ami la’os lori ami nia masa atu ameasa ba juís sira maibé nu’udar aman no maun alin sentimentu no ami nia solidaridade ba ami nia oan ne’ebé lakon vida ami sente triste tebes ba justisa ida ne’e ami buka liu justisa tanba ami mos nu’udar rejistensia ami laiha intensaun ida atu estraga ami nia nasaun.
Maibé asaun ne’ebé akontese iha Tribunal ne’e asaun espontania tanba insatisfas ba desizaun ne’ebé juís mau kanko sira foti ne’e, tanba kazu akontese dala rua ona maibé Prokurador tur nonok de’it la argumenta buat ida, tanba ne’e hetan osan povu nian hetan fasilidade estadu maibé tuur nonok ne’e iha negativa 2 ida nia kakutak la joga no ida ema lori osan sogok nia atu tur nonok de’it.
“Ami ema rejistensia ami luta para atu ukun an ami uluk se hirus matan ba militar Indonésia kaer ami tama sela nin ema ida ka justisa ida atu defende ami tama prizaun to’o sai fali tanba ne’e mak ami atu estraga fali ami nia nasaun la’e maibé ida ne’e ezemplu ida ba ita hotu katak asaun ne’ebé konsiente ema mate maibé lori osan hola justisa ema sala sei ba los Prokurador laiha sentimentu humanu laiha empatia ba ema mate se momentu ne’e mak ema soke mate nia karik husik hanesan ne’e de’it karik.”
“Ema ne’ebé sofre ba nasaun ida ne’e la husik justisa ida sai hanesan ne’e tanba justisa ida ne’e la justu laos ba Zuzelma de’it maibé sei akontese ba ema hotu bainhira soke tiha ema ida lori osan 5 mill livre ona husi justisa ne’e bainhira aban bainrua ema odi ema ida lori kareta soke mate nia hotu lori osan nia livre ona ida ne’e mak lei lolos ne’e ka.
Jornalista : Chay Risky