Loluwari Média (Díli) – Habelar Asosiasaun Matenek ba Moris Saudável (HAMMOS) kinta feira ne’e hasoru malu ho Prezidente Repúblika, José Ramos-Horta, hodi aprezenta ezisténsia asosiasaun no atividade voluntáriu saúde ne’ebé hala’o iha terenu, no husu oportunidade apoiu husi Xefe Estadu atu kontinua servisu ba iha komunidade.
Prezidente Ezekutivu (HAMMOS), Bonifacio da Silva de Jesus, hatete, asosiasaun ne’e kompostu husi médiku, parteira, enfermeiru/a no farmasista voluntáriu HAMMOS hahú eziste iha 2018, inisiál husi grupu estudante saúde ne’ebé halibur malu atu fahe koñesimentu ba estudante no Komunidade sira iha Díli no daudaun habelar ona atividade ba munisípiu.
“Ami Iha atividade rua ne’ebé mak importante, ida mak hare’e liu ba edukasaun ba eduka no spill ba estudante sira liu-liu ba moras sira hanesan relasaun Seksual, saude reprodutiva, moras infeksaun hanesan Dengue tuberkuloziu inklui moras kroniku bele hadaet, ran midar no tensaun, ho atividade ne’e hasai sira nia koñesimentu atu estudante sira bele komprende no hatene sira bele kontinua fahe fali ba sira nia kolega inklui sira nia familia.” Dehan Prezidente Ezekutivu (HAMMOS), Bonifacio da Silva de Jesus, ba Jornalista sira iha Palasio Prezidensial Nicolau Lobato, Bairo-Pite, Díli, kinta (30/04).
Bonifacio hatete, atividade segundu mak konsulta jeral ba iha munisipiu aleinde fahe Informasaun ba eskola sira, aproveita mós fo atendementu no fo konsulta jeral inklui konsulta ba moras sira iha TL ne’ebé ho moras tensaun no moras sira ne’ebé mak ho infeksaun respiratoriu tuberkuloziu.
Atividade ne’e hetan apoiu husi parseiru sira ne’ebé mak durante ne’e apoiu hodi fo konsulta no leno ba pasiente sira ne’ebe moras no ba inan ne’ebe isin rua.
“Husi konsultasaun ne’e, kazu moras ne’ebé rejista barak liu mak Infeksaun Respiratóriu Alta (ISPA) ami identifika mós pasiente balun ho kondisaun ne’ebé presiza transferénsia ka konsulta espesializada, hanesan moras fuan remátiku. Ba kazu sira-ne’e, ami hetan apoiu husi kolega ne’ebé durante ne’e servisu iha area saúde hodi leno ba pasiente, inklui atendementu ba inan isin-rua sira.”
“Ohin Sorrumutu ho Xefe Estadu ho objetivu atu aprezenta atividade durante sira hala’o no sira husu apoiu husi Xefe Estadu atu nune’e HAMMOS bele kontinua servisu voluntáriu ba ida ne’e. No Prezidente Ramos-Horta apresia ba servisu HAMMOS no fahe esperiénsia vizita komunidade ne’ebé presiza duni atendimentu saúde. No Prezidente sei apoiu saida mak nia bele apoiu, nia sei apoiu.
“Kona-ba ai-moruk, ami hetan apoiu husi parseiru no organizasaun balun hodi fó atendimentu ba komunidade. Ba pasiente ne’ebé presiza transferénsia, ami koordena ho sentru saúde ne’ebé besik ou Hospitál rejionál, ka Ospitál Nasionál liuhusi karta referénsia.”
HAMMOS kompromete kontinua hakbesik servisu saúde ba populasaun ne’ebé dook husi fasilidade saúde. No ai-moruk ne’ebé sira uza durante konsulta mai husi organizasaun balun ne’ebé fó apoiu ba atividade voluntáriu asosiasaun nian.
“Kona-ba pasiente ne’ebé presiza tratamentu espesializadu, mekanizmu transferénsia depende ba fatin ne’ebé HAMMOS halo atividade. Se bainhira iha munisípiu, ami transfere uluk ba sentru saúde ne’ebé besik, ka ba Hospitál Rejionál maibé se pasiente presiza espesialista iha Nasionál, ami halo karta referénsia husi sentru saúde ne’ebé iha mai iha Hospital Nasionál Guido Valadares (HNGV).”
Tuir dadus, seidauk iha númeru ezatu kona-ba pasiente ne’ebé transfere ba espesialista tanba kazu ladún barak. Ezemplu, iha kobertura foin lalais iha Oe-Cusse, HAMMOS atende pasiente hamutuk 400. Husi númeru ne’e, pasiente na’in-rua de’it maka haruka mai Ospitál Referál tanba presiza konsulta espesialista, no iha pasiente hirak ne’ebé presiza atendimentu iha uma.
HAMMOS daudaun ne’e iha membru besik Atus ida resin, kompostu husi médiku, estudante medisina, parteira, no enfermeiru/a ne’ebé halibur malu hodi hala’o atividade saúde ho forma voluntáriu.
Jornalista Estajiada : Ivonia dos Santos
Editor : Hermínio Cardoso

