Loluwari Média (Díli)-Rede ba Rai (RBR) deskorda deklarasaun Ministru Jusita Sérgio Hornai kona-ba Kazu despedu administrativu rai penal Ai-Mutin ne’ebé governu hasai komunidade sira ho obrigatóriu iha fulan kotuk.
Portavos Komunidade Ai-Mutin, Pederito Viera deskonkorda katak la aseita deklarasaun ne’ebe hato’o husi Ministru Justisa ne’ebé hato’o iha PN ne’ebé atu desvia koñesementu publiku nian ba komunidade vitima rai ai-mutin.
“Ekipa juridiku rede rai nian no mós nu’udar advogadu hotu akompaña,Deklarasaun, ministru justisa nian ita bele konsidera katak ne’e lohi publiku tanba ne’e mak ami atu fó hanoin de’it katak komentáriu deklarasaun afeita tebes ba públiku tomak, afeita ba sosiedade tomak ne’ebe hela iha ai-mutin sai vítima” dehan nia ba jornalista sira iha Farol Díli, kuarta (03/06).
Nia informa,Ministru justisa ne’ebe lolos iha morál politika atu ko’alia kona-ba asuntu justisa sosiál ida ne’enumeru 1 iha nasaun maibé MJ uza fali ninia politika katak governo tenki halo medidas represivu ba ema sira ne’ebe mak la kumpri lei.
“Tuir lei no tuir ami nia hatene katak lolos ministru mak iha deklarasaun la tuir lei ne’ebé mak vigór iha Tmor-Leste no mós nia atu uza kna’ar poder hodi hasai liafuan ba publiku katak nia mak loos satan uza poder politika hodi halo presaun fali ba komunidade ida ne’e”
“Ha’u hanoin ida ne’e la tuir valór Konstitusionál RDTL ninia no mós la tuir lei sira ne’ebe iha timor-leste saida mak ministru koalia tuir de’it ninia vontade, ninia hakarak la tuir vontade sidadaun timor nian ne’ebé sakrifika sira nia an hodi hamutuk ho ema hotu liberta povu, liberta rai”dehan nia.
Iha fatin hanesan Olivio Barros Afonso despondent ho deklarasaun ne’ebe ministru hato’o iha loron hira liu ba liga ho komunidade sira iha ai-mutin ne’ebe afeitadu prosesu despeiju ne’ebe mak sira halo.
“Saida mak ministru esplik,ekipa legál rede ba rai ida ne’e mós observa direta durante ne’e halo akonpañamentu ba iha komunidade sira ne’ebé mak sai vitima ba iha prosesu ida ne’e, ministru ninia mensajen sira kuaze hatudu momos katak saida mak nia ko’alia la koresponde ho atuasaun saida mak komunidade sira hasoru iha terenu”dehan nia.
Nia dehan, komunidade sira bazeia ba iha lei espropriasaun, bazeia ba iha lei rejimi espesial, bazeia ba iha rejimi juridiku numeru 35/2025 ne’ebe mak akonpaña durante ne’e ba komunidade sira iha kazu konkreta ida ne’e.
“ami haree katak tuir juridiku Numeru 36 kona-ba propriedade dominu estadu nia ne’e karik nia asaun konkreta mak ida ne’ebe ami nunka haree musan ida husi atuasaun ita nia estadu iha altura ne’eba.”
Aprezenta husi ministeriu justisa liga ba prosesu ne’ebe mak komunidade sira hasoru nee, nein hakat ida husi lei sira ne’e estadu no governante sira nia autoridade sira kumpri ida ne’e sira la hatene.
Bainhira Ministru hateten dehan governu, estadu diresaun terás propriedade nia atuasaun sira foin lalais liga ba komunidade sira dehan bazeia ba lei ne’e bazeia ba informasuan ida ne’ebe faktu ida hanesan ne’e atuasaun ida ne’ebe prosesu ida ne’ebe mak sira liu mak dehan bazeia ona ba lei.
Bazeia ona ba lei rejime espesiál ka bazeia ona ba lei rejimi jurídiku kona-ba atu regulariza estadu ninia sasan se haree didi’ak husi kazu konkreta ida ne’e komunidade nia akonpañamentu durante ne’e tratamentu ba iha komunidade sira nein refleta ba iha lei sira nia hakarak.
Lei sira ne hotu ezizi hanesan liu-liu liga ba iha estadu sei konsidera sasan ida ne’e halo parte ona iha estadu ninia ne’e mak lei ida ne’ebé mak atu regulariza bazeia ba iha rejimi juridiku Numeru 36/2025.
” ida ne mak sai mata dalan oinsa mak atu administra ninia sasan ne’eba se kazu ne’e klaru tia ona nia estatutu ida ne’e”dehan nia.
Husi Estajiariu : Dulce Magalhães
Editór : Herminio Cardoso