Loluwari Média (Díli) – Ministériu Juventude Desportu Arte no Kultura (MJDAK) hamutuk ho United Nations Population Fund (UNFPA) hala’o treinamentu reflesaun durante loron lima hodi avalia rezultadu husi programa relasaun saudavel ne’ebé hodi prevene jovens sira kaben sedu.
Programa ne’e sai hanesan meius ida hodi fó koñesimentu ba foinsa’e sira iha munisípiu sira kona-ba impaktu husi kazu isin-rua sedu, kaben sedu, no oinsá dezenvolve kbiit fasilitadór sira nian.
Tanba ne’e, Diretór Jerál Juventude MJDAK, Mário Tilman, hatete, atividade ne’e hanesan kontinuasaun ba fasilitadór sira ne’ebé tuir ona treinamentu ba Formadór (Training of Trainers – TOT) iha tinan 2022 no 2024 liubá.
“Tempu ona agora daudaun ne’e, para oinsá atu halo reflesaun atu buka hatene fali rezultadu ne’ebé mak konsege sira fasilita ona ba joven sira, husi ne’e atu deskobre sira-nia kapasidade iha termus fasilitadór,” tenik Diretór Jerál Mário Tilman iha fatin MJDAK, Segunda (22/06).
Nia dehan, kestaun sosiál oioin ne’ebé foin-sa’e sira hasoru ohin loron, hanesan isin-rua sedu no forma uma-kain ho idade ne’ebé seidauk to’o, ne’ebé fó impaktu boot ba saúde no ekonómia sosiál.
Tanba Impaktu Maternidade Iha termus biolojia, foinsa’e sira-nia isin-lolon seidauk prontu atu jere ba hahoris ka isin-rua no bele fó ameasa ba saúde feto nian.
Konaba Problema Ekonómia, Uma-kain foun ne’ebé seidauk prontu ekonómikamente fasil liu atu labele responde ba nesesidade moris nian, no mós Violénsia Doméstika, Dezafiu ekonómia no mentalidade ne’ebé seidauk maduru iha uma-kain foun bele dudu mós ba kazu violénsia doméstika.
Nia hatutan, formasaun kona-ba relasaun saudavel ne’e labele foku de’it ba feto sira, maibé esensiál tebes mós ba mane sira nune’e sira hotu bele iha koñesimentu ne’ebé hanesan hodi prevene kazu sira ne’e.

Iha fatin hanesan,Reprezentante UNFPA iha Timor-Leste, Navchaa Suren ksolok tanba parseria ne’ebé la’o hamutuk tinan haat ka lima ona konsege nasionáliza ona Programa Relasaun Saudavel ba iha Sentru Juventude sira iha munisípiu.
Nia esplika, iha treinu reflesaun ne’ebé interativu ne’e, fasilitadór sira sei fahe esperiénsia no dezafiu sira,enkuantu tékniku no espesialista husi UNFPA sei hato’o konteúdu foun sira.
“Ami haksolok tebes tanba programa ida ne’e sai ona parte husi programa regulár Sentru Juventude sira nian, maski ami fó apoiu tékniku, programa ida ne’e mós sai ona hanesan institusionalizadu ba Sentru Juventude sira iha munisípiu”dehan nia.
UNFPA mós husu ba MJDAK atu kontinua investe barak liután iha programa ida ne’e nune’e bele to’o ba foin-sa’e barak liután hodi fó informasaun, koñesimentu, no kbiit koñesimentu ne’ebé esensiál ba sira-nia futuru.
Jornalista Estajiáriu : Quintão dos Santos Tilman/Monna Ivonia Gracia Almeida
Editór : Herminio Cardoso
