Loluwari Média (Covalima) – Xefe Departementu Investigasaun Kriminal Nasional (DIKN), Superintendente Polísia, João Belo dos Reis, hatete, Departamentu Investigasaun Kriminal Nasional bazeia ba mandadu buska no Tribunal Distrital hato’o ba iha DIKN iha 01/02/2025.

Polísia Nasionál Timor-Leste (PNTL) liuhusi Departamentu Investigasaun Kriminal Nasional (DIKN) halo buska Komisariu Consellu Combatente Libertasaun Nasional (CCLN) rejiaun 4 ho Ezekuta mandadu buska Domisiliariu husi Tribunal Instansia Suai ho Numeru nuk 0037/25/PSIK iha aldeia Asumaten, suku Debos postu administrativu Suai, munisípiu Covalima.
“Ohin DIKN ho Investigasaun munisípiu Covalima ezekuta mandadu TDC ba Suspeitu ho Inisial FDS nia rezidensia hodi prende evidensia kareta avanza ida ho sapa matrikula A.15128, Tais feto 14 no tais mane 28, Salenda 35 ho total 77 inklui osan mean no osan 70 dolar amerikanu ($ 70.00) ne’ebé ita prende hotu ona, ita valida no sei aprezenta ba Ministeriu Publiku (MP).” Dehan Xefe DIKN, Superintendente Polísia, João Belo dos Reis ba jornalista sira, iha Komandu PNTL munisípiu Covalima, kuarta (19/02).
João Belo, hatete, suspeitu ho Inisial FDS durante ne’e halo falsifikasaum dokumentus ba Veteranus Falsu ohin mandadu buska Domisiliariu husi Tribunal Instansia Suai buska ba nia rezidensia.
“Ita nia sidadaun ne’e komete artigu (4) ne’ebé akuza nia mak Burla, subornu no mos artigu 2 seluk tanba mandadu ne’ebé ami hetan husi Tribunal Instansia Suai.”

“Ho evidensia ne’ebé ohin ita rekolla iha FDS nia rezidensia ita sei aprezenta hotu ba MP iha oras lokraik tu’ir mai tanba hetan keixa husi vitima sira, no ami sei ba munisípiu sira seluk ne’ebé halo falsifikasaun dokumentus ba Veteranus Falsu sira ne’e atu ami bele halo intervensaun.”
Suspeitu FDS nian ne’ebé sai hanesan evidensia no iha munisípiu sira seluk ne’ebé mai halo keixa mak PNTL liuhusi DIKN sei kontinua halo prosesa tanba DIKN bazeia ba keixa.
FDS promote ba kandidatu veteranu/a na’in 14 atu hetan kategoria ba Kombatente Libertasaun Nasional ho durasaun tempu 8 a 14 no tenke halo kontribuisaun osan hahu husi $ 5.00 to’o $. 1.000,00, fos no material konstrusaun, animal, osan mean hanesan (Korenti), servisu obrigatoriu ba konstrusaun nia uma.
“Iha prosesu verifikasaun dadus FDS halo promesa oioin ba ami no mos husu ami kontribui osan husi $.5.00 to’o $. 1.000, material sira hanesan fos, sementi, korente mean, tais, no animal sira hanesan karau bibi, fahi, manu, inklui halo servisu obrigatoriu ba konstrui nia uma.
Osan ho sasan hirak ne’e nia haruka nia liman ain, sira husu no amiasa katak sei la fo mak naran veteranu ne’ebé sira rejistu sei la sai no sira balu nia hatete sei hakarak naran sai ho partisipasaun luta ba 8 a 14 entaun tenke oferese osan, animal, material sira inklui halo nia uma.
Kondena ba aktu explorasaun ne’ebé FDS halo mak veteranu no kombatente ida-idak, loluwari.tl asesu husi komunikadu imprensa Radio Comunidade Cova-Taroman ne’ebé publika iha nia Website deklara vitima Candida Barros “Bi Ki‘ak” oferese osan $40.00, tais ida, bibi aman ida, fos saku ida, sementi saku ida, inklui hatama $ 5.00 dala ruma $ 10.00 ba FDS hodi halo festa.
Enkuantu vitima Domingas Amaral “Bi Doben” fo osan $ 25.00, tais ida, sementi saku ida, fos saku ida, manu aman ida. Iha 2023 bosok dehan naran iha lista laiha nune’e husu tan osan $100.00.

Vitima Lorença Barros, hatama osan $ 25.00, tais-mane ida, fos saku ida, sementi saku ida, no fo tan osan $ 10.00 dala tolu, $ 20.00 dala ida. Nune’e mos Domingos do Carmo “Moruk” fo osan $ 200.00 hodi fasilita FDS nia ferik oan ba Betun Indonesia, no bainhira atu halo verifikasaun dadus husu tan osan $ 100.00 no tais ida, sigaru LA slop rua (fo ba bainaka durante inaugurasaun Aeroportu Suai).
Vitima tu’irmai Antonia Cardoso “Bi Bete” fo osan $ 200. 00 (no fo tan ba dala-rua osan $ 500.00, Bee Aqua kaixa 10, Dellos kaixa 5, Sprite Kaixa 20 no karau ida, uza hodi halo nia oan nia festa tinan, “La Terus” fo osan $ 25.00, tais mane rua, manu aman bo’ot ida no sementi saku ida. Vitima Julieta Madeira A. Lay fo osan $ 25.00, tais mane ida no sementi saku ida.
Agustinha do Carmo “Bui Ki‘ak Tekite” oferese osan $ 25.00, fos saku ida no sementi saku ida. Terezinha Barros “Bi Mesak” fo osan $ 25.00, tais ida, sementi saku ida, no bainhira halo festa sempre husu osan, dala ruma $ 5.00 to’o $ 10.00.
Isabel de Araujo “Ran Fakar” oferese osan $ 25.00, tais-mane ida, manu aman bo’ot ida, fahi aman bo’ot ida, korente osan mean 20 gram ida, sementi saku ida no fos saku ida.
Anita Amaral “Rafu” fo osan $ 10.00, tais mane ida ho folin $ 25.00, no intrega tan dolar 50.00, manu aman bo’ot ida, fos saku ida no kada festa sempre husu osan, dala ruma $ 5.00 to’o $ 10.00.
Madalena da Resureição oferese $ 25.00, tais mane ida, fos saku ida, manu aman bo’ot ida no sementi saku ida. Leonardo do Carmo “Ran Moruk” hatama osan $ 25.00, bibi aman ida, tais ida, sementi saku ida no fos saku ida. Jerimias de Andrade (Rusa Fuik) fo osan $ 1000.00, Karau Aman ida, akontese iha loron 01 fulan Janeiru 2022.
Jornalista : Chay Risky