Loluwari Média (Díli) – Embaixadór Extra-ordináriu Plenipotensia iha Timor-Leste, José Andrade de Lemos, hatete, Estadu Angola, loke nia reprezentante Embaixada Permanente iha Timor-Leste nu’uidar pasu pozitivu apoiu Timor-Leste ninia pontu prinsipál no polítiku, ekonómiku, diplomátiku no Kultural.
“onra no orgullu, ohin ita selebra no inaugura Embaixada Repúblika Angola nian iha Timor-Leste, ne’e marka inísiu ba etapa foun, ita iha kolaborasaun no entendimentu entre Estadu maun-alin rua ne’e pasu signifikativu ida iha aproximasaun entre Angola no Timor-Leste, hodi fasilita interkámbiu polítiku, ekonómiku, diplomátiku no kulturál. Ami iha serteza katak ami nia prezensa diplomátika sei hametin liután relasaun bilaterál sira entre Angola no Timor-Leste no loke opurtunidade sira seluk ba kooperasaun iha área oi-oin ho interese komún.

“Permite ha’u atu destaka katak Angola no Timor-Leste fahe istória komún ida kona-ba luta ba independénsia no afirmasaun Estadu Independente, Demokrátiku no Soberanu ida ne’e,” dehan Embaixadór Extra-ordináriu Plenipotensia iha Timor-Leste, José Andrade de Lemos, liu husi nia diskursu hafoin inagura edifisiu Embaixada Angola iha Pantai Kelapa, Dili, Tersa (06/5).
Lemos subliña, amizade no kooperasaun entre Estadu rua hahú kedas iha inísiu dékada 1970. Importante mós atu destaka relasaun diplomátika sira entre Angola no Timor-Leste estabelese ofisialmente iha fulan Maiu 2002, ho asinatura Memorandu Estabelesimentu ida ne’e nian, no hahú husi ne’ebá, asina ona instrumentu legál oioin, nune’e eleva relasaun diplomátika sira nia resiprosidade ne’ebé orienta relasaun diplomátika entre Estadu rua ne’e notável no hafoin Timor-Leste inaugura nia Embaixada iha Luanda, iha Jullu 2024, oras ne’e to’o ona turnu ba Repúblika Angola atu hala’o Serimónia Ofisiál Inagurasaun ba nia Embaixada iha Dili.
“Ami iha konfiansa katak hamutuk ita bele mantein kooperasaun ida ne’ebé sólidu no dura, Ha’u hakarak hakotu ha’u nia diskursu hodi repete ha’u nia agradesimentu ba Povu no governu, ita nia maun-alin no belun, Timor-Leste nian, ba kordialidade ne’ebé sira trata ho Povu no governu Angola nian, nune’e mós ba akollimentu manas ne’ebé fó mai ha’u no delegasaun ne’ebé akompaña iha misaun ida ne’e.”

“Ohin ne’e selebra solidariedade laiha kompromisiu mutua, ohin loron promove dezenvolvimentu sustentavel laiha moris diak, povu nian.”
“Ohin, ita selebra solidariedade no kompromisu mútuo hodi promove dezenvolvimentu sustentável no ita-nia Povu sira nia moris di’ak. Obrigadu ba relasaun amizade, maun alin no kooperasaun entre Angola no Timor-Leste.”
Prezidente Repúblika (PR), José Ramos-Horta, kongratula no fó bemvindu ba Republika Angola tanba ohin inagura ona Embaixada Angola iha Timor-Leste.
“Bemvindu ba Repúblika Angola membru inaugura ona embaixada iha Timor-Leste, no oras ne’e Embaixada Angola ezisté ona iha Timor-Leste ida ne’e sei hametin amizade ne’ebé di’ak, no kontinua hametin ita nia relasaun koperasaun ba oin.”
Xefe estadu hato’o agradese wa’in ba Angola no mós apoiu solidaridade husi Angola ba Timor-Leste tanba sempre iha amizade ho Timor-Leste, ohin bele loke ona embaixada iha Timor Leste.
Ministru Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun (MNEK), Bendito Freitas, hatete, onra no satisfasaun klean hodi fó benvindu ba inaugurasaun ofisiál Embaixada Angola iha Dili, tanba iha momentu emblemátiku atu reforsa lasu istóriku, kulturál no polítiku ba país sira fahe kleur ona.
“Embaixada ida-ne’e la’ós de’it edifísiu fíziku ida, maske iha importánsia ne’ebé maka’as tebes, agora sai nu’udar símbolu moris no dinámiku ba amizade, solidariedade no kooperasaun entre Angola no Timor-Leste, nasaun rua ne’ebé nia istória halibur sira, hodi halo sira sai maun-alin no parseiru ba nafatin.”
“Ohin ita inaugura Embaixada Repúblika Angola iha Dili presizamente iha tinan ne’ebé Timor-Leste marka aniversáriu ba dala 50 autoproklamasaun independénsia nian no inísiu tuir mai ba ninia luta foun ba libertasaun no iha tinan ne’ebé Angola selebra, presizamente iha Novembru oin mai, tinan 50 nia independénsia.”
Momentu istóriku ida iha relasaun bilaterál sira, sinkronidade data sira nian mak simbóliku tebes ba Timor-Leste no Angola nia pasadu komún, ba luta no realizasaun komún, maske ho maneira oioin no meridianu sira ne’ebé do’ok no mós reprezenta profundamente kompromisiu bo’ot liu ne’ebé halo ba povu sira katak liberdade, manutensaun ba páz no dezenvolvimentu, iha ámbitu ida-ne’e, Embaixada ida-ne’e sei sai nu’udar sentru vitál ba diálogu polítiku, promosaun komérsiu, interkámbiu kulturál no kooperasaun téknika entre Timor-Leste no Angola.

“Durante tinan kotuk haree progresu signifikativu iha konsolidasaun entre Angola no Timor-Leste nia parseria ho abertura Embaixada Timor-Leste iha Luanda iha Jullu liu bá no formalizasaun akordu kooperasaun importante tolu entre Angola no Timor-Leste. Tanba ne’e ita nia akordu hirak ne’e kobre izensaun ba vistu ba titulár pasaporte diplomátiku no servisu nian, konsulta polítika no formasaun diplomátika, hametin mekanizmu ba diálogu no kooperasaun entre ita-nia governu sira.”
Abertura Embaixada ida ne’e reprezenta mós opurtunidade renovadu ida atu explora área foun sira kooperasaun nian, nomeadamente iha área edukasaun, saúde, agrikultura, enerjia, komérsiu, no mós investimentu entre Timor-Leste no Angola. Estabelesimentu misaun diplomátika ne’e sei reforsa mós prezensa Afrikanu iha Timor-Leste, nune’e enrikese diálogu Súl-Súl entre nasaun maun-alin sira.
“Ha’u hakarak destaka katak prezensa Embaixada Angola iha Dili nesesariamente hametin mós Komunidade País sira ho Lian Portugués (CPLP), ne’ebé ita na’in-rua halo parte ho orgullu. Tanba ne’e, espasu diplomátiku ne’e sei sai pontu konverjénsia ida ba inisiativa konjunta sira ne’ebé promove lian portugués, kultura no interese komún sira iha palku internasionál.”
Jornalista : Chay Risky
