Loluwari Media Dili – Eis Konsuladu Jerál Repúblika Timor-Leste, iha Sidney, Australia, Luciano Valentin Conçeição, ejize estadu Timor-Leste atu selu indiminizasaun ne’ebé antes ne’e Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Díli (TJPID) deside ho montante $ 9.500.00.
“Juiz haree katak prejuizu ne’ebé autór sofre ne’e maiz ou menus 9.500.00 $, husi osan ne’e mak prevee iha desizaun rekorida, ne’ebé desizaun rekorida ne’e ba iha Tribunál no Tribunál mantein ho ida-ne’e. ne’ebé estadu tenke selu ba señór Luciano osan montante 9.500.00 $,” Sujere Defensór Públiku, Jorge Quintas, ba jornalista sira, liu husi konferénsia Imprensa ne’ebé realiza iha Edifisiu Gloria Jeans Colmera, Tersa (08/07).
Nia hatutan, estadu tenke selu Luciano, tanba individu balu iha tempu ne’ebá assume nia papel hodi prátika atuasaun ilísitu, entaun fó prejuizu ba estadu, entaun estadu mak tenke selu.
“Di’ak liu Ministériu Negósiu Estranjeiru no Kooperasaun ho Boa-fé fó ona osan $ 9.500.00, ho boa-vontade ba señór Luciano, tanba prosesu termina tiha ona, nia mak manán prosesu ida ne’e liuhusi meius konferénsia Imprensa ida ne’e, karik Ministériu Negósiu Estranjeiru rona di’ak liu ho boa-fé aban ka bainrua hanesan ne’e entrega osan ne’e ba autór ou ezekuante,” Quintas ejize.

Defeza Luciano husu estadu hatudu nia boa-fé, signifika la presiza liuhusi nia mandatariu atu hatama fali asaun ida ho naran Títulu ezekutivu tu’ir artigu-766 no 768 iha kódigu Prosesu sivíl.
“Desizaun Tribunál Rekursu (TR) nian ne’e, notifika horseik ba iha defensoria Públika, ha’u nu’udar mandatariu Señór Luciano, entaun desizaun ida ne’e, tranzitada em julgada tiha ona. Estadu tenke kumpri ona desizaun ne’e hodi selu Indiminizasaun ba Ezekuante,”
Bainhira prosesu ne’e hatama iha TJPID, Ezekuante, Luciano, husu indiminizasaun por volta 12.600 $. Maibé Juiz ba prosesu haree katak faktu balu la provadu, entaun Juiz haree katak prejuizu ne’ebé autór sofre ne’e maiz ou menus 9.500 $.
Eis Konsuladu Jerál Timor-Leste, iha Sidney, Australia, Luciano Valentin Conçeição, hatete, iha 2021 governu anterior liuhusi Eis Ministra Negósiu, Estranjeiru no Kooperasaun, Adaljiza Albertina Xavier Reis Magno, deklara eis Konsul ne’e muda ona nia konta bankaria estadu nian ba privadu.
“Ita nia governu liuhusi eis Ministra Negosiu, Estranjeiru no kooperasaun, Adaljiza Magno, hasai deklarasaun la loos, falsu ka inventa ka kontra ha’u nia Bom Nome nu’udar Luciano no mós nu’udar konsul Jerál ne’ebé reprezenta estadu no povu Timor-Leste, iha rai liur, deklarasaun falsu ne’ebé mak nia hatete, liuhusi media katak ha’u troka konta bankaria ofisiál estadu nian, nune’e osan labele manda durante fulan lima.
“Konsekuénsia husi eis Ministra manipula informasaun mak durante fulan lima, ha’u (Luciano), tu’ir obrigasaun moral no mós tane Estadu Timor-Leste, no povu rai ida ne’e, ha’u uza ha’u nia osan privadu hodi hala’o atividade ofisial estadu Timor-Leste nian iha Australia,” esplika Luciano.
Nia haktuir, esforsu ho buat hotu no hetan apresiasaun husi estadu Timor-Leste, maibé eis Ministra iha tempu ne’ebá dun matak dehan eis Konsul Jerál Timor-Leste, iha Sidney, Australia, mak troka konta bankaria ofisiál ne’e.

“Maibé tanba ha’u nia esforsu, buat hotu ha’u halo, hetan apresiasaun husi ita nia estadu, maibé ita nia estadu liu ita-nia eis Ministra, iha tempu ne’ebá duun matak fali katak ha’u muda konta bankaria”.
Tu’ir nia, husi aktu eis Ministra nian ne’e afeita ba eis Konsul ne’e nia dignidade pesoál, enkuantu ho misaun servisu nu’udar Konsul Jerál remata fila mai Timor, liu tiha fulan rua, hatama keixa kontra estadu Timor-Leste, liuhusi Eis Ministra Negosiu Estranjeiru no kooperasaun ne’e.
Luciano haktu’ir, bainhira eis Ministra ne’e deside la transfere osan ba eis Konsul ne’e, maibé nia parte nafatin hala’o servisu hodi uza osan privadu hodi hala’o servisu estadu.
No prosesu iha Tribunál la’o durante tinan 2 (rua) nia laran, nune’e iha tinan kotuk liu bá desizaun Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID), Estadu Timor-Leste liuhusi Ministériu Negósiu estranjeiru no Kooperasaun tenke devolve fila nia osan ho montante 9.500 $.
Entretantu, iha Marsu 2024, Tribunál Judisiál Primeira Instánsia Dili (TJPID) deside katak Luciano, manán ona kazu ne’e, no estadu tenke selu indiminizasaun ho montante 9.500 $.
Jornalista. : Anis
