masakre apikuru 1999, imajen : Nono

Loluwari Média (Lautém) – Tu’ir Juventude Rezistensia, Angelo Miranda, iha 25 Setembru 1999, tuku 03 lokraik milisia sira oho ona madre sira iha mota Apikuru, tuku 07 dadersan joven balu husi suku Daudere fahe ba grupu rua ida liu husi foho leten no ida liuhusi tasi ibun atu ba haree hahan iha gudang laran iha Lautém maibé momentu ne’e situasaun ladiak sira fila konsege haree mate isin sira ne’ebé milisia sira oho ona no soe tun ba mota Apikuru.

“Ha’u mai madre sira mate ona iha dia 25 loraik tuku 03 hanesan ne’e, dadersan tuku 07 ha’u to’o duni iha fatin Madre sira mate. Ami na’in sia husi suku Daudere mai iha passadera sorin ne’eba iha parte Sika nian fahe kedas grupu, grupu ida na’in hitu ne’e liuhusi foho leten ha’u ho señor Antonio da Costa, ami na’in rua liuhusi tasi ibun to’o iha Benteng Lautem ami haree situasaun ladiak.”

“Ami fila husi fatin ne’eba ami mai fali iha fatin ida ne’e ami haree iha fatin ida ne’e ran fakar iha estrada iha dadersan ne’e ami haree kuaze tuku sia hanesan ne’e, ami na’in rua pai Antonio da Costa mai hamri’ik duni iha fatin ne’e madre sira mate iha mota laran kareta mos so’e hela iha mota laran Madre sira nia dokumentus ho Wartawan Hadimuliawan nia dokumentus sira, ha’u konsege foti ho nia kamera balu ne’ebé ha’u foti tau duni iha pasta.

Angelo Miranda, sasin masakre Apikuru 1999, imajen : Nono

”Ami iha ne’e na’in hitu nafatin seguransa leten ha’u konsege kaer duni Madre bo’ot nia liman sadere hela iha Bronjon depois kilat tarutu iha laran tiru tan ema balu iha laran ne’eba entaun ami haree situasaun ne’e ladiak, pai Antonio konsege bolu ha’u dehan situasaun ladiak diak liu ita fila lalais ona.

Iha tuku 07 lokraik hanesan ne’e tesik ba ponte ne’eba ami liuhusi fali fatin Sorupeli depois mosu fali iha Sika no dokumentus ne’e ha’u lori duni ba Daudere ha’u entrega duni ba señor Januario Pereira, ho kamera sira hamutuk ha’u entrega ba señor Januario Pereira.

Iha 26 lokraik ne’e kedas ha’u to’o duni iha Luro. Ami na’in tolu señor Zacarias ho señor Afonso matebian ami na’in tolu iha Luro leten fo informasaun ba sira ne’ebé maka kaer HT atu liga ba Atelari atu nune’e bele fo seguransa mai iha Api-kuru atu lori sai mate isin sira ne’ebé maka iha mota laran”, dehan juventude rezistensia, Angelo Miranda, ba loluwari.com, iha Apikuru Lautem (25/09).

Iha dia 25 loraik sira mate iha dia 26 dadersan kuandu ami mai, ami laiha informasaun kona-ba Madre sira depois ami to’o ona iha Sika maka ami rona informasaun Madre sira mate iha Apikuru.

26 aniversariu masakre Apikuru 1999

Entaun iha momentu ne’eba ami halo kedas grupu fahe kedas para atu bele ba hare Madre no Frater sira nia mate isin. Tanba ne’e maka ami tama mai maibé Madre sira mate iha 25 lokraik, ami mai iha 26 dader madrugada tuku hitu. Ami la’o de’it ami toba iha Buihomau ami sai husi ne’eba tuku 05 madrugada. Tanba ami toba iha ai-laran ami to’o fatin akontesimentu tuku hitu dader iha momentu ne’e ami nu’udar juventude resistensia ami nia posisaun, ami hakarak atu bele estabelidade seguransa iha Lautem laran, tanba iha tempu ne’eba ita hare’e ita nia povu barak maka hamlaha susar ba hahan.

“Ami hatene katak iha Gudang fos iha Lautem ami mai atu buka informasaun ne’ebé maka klaru atu bele fasilita ita nia populasaun bele mai foti hahan iha Lautem maibé iha tempu ne’eba situasaun defisil duni no la konsege.”

Maibé balu buka dalan kalan sira balu mai foti hahan sai maibé ita nia populasaun momentu ne’e defisil los,” Angelo hatete.

Nia haktuir, madre no frater sira inklui jornalista ida husi indonesia sira oho no soe tun hotu ba mota laran no madre ida mak sadere hela iha bronjong maibé mate ona.

monumentu Apikuru

“Kuaze mate isin na’in ualu ga nain sia ne’e hotu iha bé laran so Madre bo’ot ne’e maka sadere hela iha Bronjon maibé nia isin kanek ha’u konsege haree tiha ida ne’e isin sori-sorin ema sona ho samurai ta’a nia ain. Ha’u konsege ba hare’e tiha ida ne’e maibé Madre de’it maka sadere iha bronjon maibé sira seluk ne’e iha hotu mota laran ita la konsege koñese ema tanba kondisaun ne’e maka grave ta’a rahun didiak balu so’e barak maka mota lori balu nafatin iha fatin sira soe kareta mos mota laran hotu,”

Matebian frater, Jacinto Francisco Xavier, nia aman, Luis Francsico Xavier, sente triste, maske tinan 26 ona maibé sentimentu bo’ot tebes no triste nafatin ba nia oan tanba nia hamutuk ho madre sira servisu hodi ajuda ema sira ne’ebé mak sofre ba aimoruk no fahe hahan ba ema sira ne’ebé presiza sira nia tulun maibé ema laran a’at sira oho.

“Ha’u hanesan aman sentimentu bo’ot tebes mezmu tinan 26 mais sei hanoin, ha’u nia oan ne’e iha ne’ebé maibé Maromak nia planu nia maluk sira laran a’at bele oho nia, nia mos iha mundu servisu ba nia maluk sira ajuda nia maluk sira balu ne’ebé maka hanesan sofre ba ai-moruk sofre ba hahan sira mai para ba buka maka ida ne’e atu fo hahan atu fo ai-moruk ema beik laran a’at oho i to’o ohin loron tinan 26 mais sei hanoin.”

Saudozu frater, Jacinto Xavier, nia alin, Duarte Xavier, hatete, maske hato’o ona ba parte governu atu hetan rekoñesimentu husi estadu maibé lei iha CCLN katak ema ne’ebé mak mate ho joven laiha rekoñesimentu hanesan martir sira seluk.

“Nu’udar familia sente rekonesimentu husi estadu, tanba ita Timor bazeia ba lei ida ne’ebé maka iha CLN foin dadauk fo sai katak ema ne’ebé mate joven la iha pensaun no sira la fo rekoñesimentu nu’udar martir sira seluk ne’ebé mate ba rai ida ne’e”.

“Ha’u nu’udar alin ami husu governu liuhusi estadu ida ne’e nafatin fo valor no fó rekoñesimentu ba mos martir sira la’os ba sira na’in ualu ne’ebé maka mate iha Apikuru ne’e de’it maibé ba martir sira hotu ne’ebé hahu husi tinan 1975 ate 1999 tenke trata sira ho dignu. Tanba  sira fo nia aan ba mate hodi liberta rai ida ne’e,”

Enkuantu saudozu sira ne’ebé mak milisia oho mak, madre Celeste Pinto Carvalho, husi Uato-Carbau-Viqueque, madre Erminia Cazzaniga husi Lecco-Italia, frater, Jacinto Francisco Xavier, husi Bahu-Baucau, frater, Fernando dos Santos, husi postu Luro-munisipiu Lautem, frater Valerio Pereira da Conceição, husi Ira-Ara-Lospalos, Titi Sandora Cornelio Lopes husi Pairara-Lospalos, Cristovão Rudi Freitas Barreto husi Bahu-Baucau no Jornalista Agus Mulyawan husi Denpasar-Indonesia.

Kada tinan autoridade no funsinariu nível postu administrativu Lautém, estudante sira, familia martir sira selebra missa iha Igreza Parokia Lautém hodi komemora loron Massakre Apikuru ba dala 26 ho kari aifunan iha fatin akontesimentu.

Jornalista : Arno Kupa Jr/ Nono

By Ilima'a

Profile Loluwari Media online Loluwari media Online nudar instituisaun midia ida, ne’ebé hala’o nia atividade konaba partilla informasaun ba publiku, iha kapital Dili. Iha suku vila verde postu administrativu Vera Cruz. Loluwari.com foku partilla informasaun atual sira ne’ebé akontese kada loron iha rai laran, liliu preokupasaun publiku nian iha area remotas to’o iha nivel nasional. Loluwari media online hahu nia atividade hodi pasa informasaun iha situasaun estadu emerjensia daruak metade fulan maiu tinan 2020. Maske nune’e loluwari Media online foin mak hetan lisensa husi servisu rejistu verifikasaun emprezarial Institutu publiku SERVE, IP husi kompania LOLUWARI IRA, LDA iha loron 30 fulan junu tinan 2020, ho nia lisensa operasional 1322586. Bazeia ba lei komunikasaun social artigu 40 no 41 konaba liberdade imprensa no liberdade espresaun sidadaun hotu iha direitu atu expresa sira hanoin tuir dever no obrigasaun ne’ebé la viola ema seluk nia liberdade. Inisiativa hari’i Loluwari Media Online, tanba ejensensia konsellu imprensa nian konaba publikasaun informasaun ne’ebé fo sai ba publiku tenke tama kategoria konsellu imprensa nian, no instituisaun media sira atu publika informasaun tuir lei komunikasaun social no komunga kodegu etika jornalistika ne’e sai ukunfuan ba jornalista sira hala’o kna’ar. Instituisaun media sira nia papel partilla informasaun ba publiku liuhusi publikasaun lorloron ho meius komunikasaun social sira kompostu husi media elektronika, media imprime no media online. Ne’ebé publikasaun informasaun sira laiha intervensaun husi media nain sira ho intensaun politika no ekonomia. Loluwari Media Online nudar instituisaun media privadu ne’ebé eziste atu publika informasaun tuir padraun Konsellu Imprensa no mos asosiaun jornalsita sira hanesan Timor Leste Press Union TLPU, Asosiaun Jornalista Timor Leste ne’ebé sai matadalan ba kna’ar media sira. Loluwari media online nudar instituisaun media ho orientasaun lukrutivu hanesan media privadu ne’ebé loke kampu servisu ba an rasik iha era agora hodi redus desempregu iha rai laran. Rendementu ne’ebé loluwari hetan sei mai husi iklan husi parseiru sira hanesan governu, seitor privadu sira seluk opiniaun no meius seluk. Atu fasilita salariu ba nia membru sira ne’ebé mak emprega aan iha Loluwari Media Online. Buat seluk ne’ebé la mesiona sei kesi iha regulamentu internu kompania nian ho rigorozu. Vizaun no Misaun Vizaun • Nudar referensia ne’ebé inspira leitor sira liliu publiku nia prepetiva konaba informasaun ne’ebé adekuadu iha era global ba liberdade publiku nia atu konsumu informasaun. Misaun • Informasaun ne’ebé ho tipu edukativu nudar kontrolu sosial ba publiku. • Partilla informasaun iha teritoriu tomak kobre informasaun atual akontesementu atual iha area edukasaun saude ekonomia, agrikultura no seitor produtivus sira. • Hamri’ik ho Forma rasik atu pasa informasaun iha politika redasaun no editorial ne’ebé tuir matadalan kodegu etika jornalistiku. • Produz nutisia ne’ebé independent no livre husi presaun politika no ekonomia maibe firme publika informasaun ho balansu no diferenti. • Produtu informasaun ne’ebé kualidade Strutura redasaun Xefe Redasaun : Cesar Pires Kordendor Kobertura : Alberto Pires Sekretaria Redasaun : Fernando da Costa Redaksi: Herminio Cardoso, Fernando da Costa, Alberto Pires, Sergio da Cruz, Elio da Costa, Estevão Nunu, Diretór Kompania Loluwari Ira, LDA : Herminio Cardoso Manajer Iklan/Marketing: Hernania Febriani Soares Cardoso Finansa : Otilia Caldas IT/Web: Benigno Aquino Campos, Salis Cardoso Office : Lemorai, Vila Verde, Vera Cruz, Dili, Timor Leste. phone: 74327856 (WA/SMS) fanpage facebook : loluwari media online email : cesarpires046@gmail.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

error: Content is protected !!