Loluwari Média (Dili) – IX Governu Konstitusionál, presta homenajen no reza ba Amu Papa Francisco nia mate iha Largo Lecidere, Vise Primeiru Ministru, Ministru koordenador dos Assuntu Sosiais, no Ministro do Dezenvolvimentu Rural e Habitasaun Komunitária, Mariano Assanami Sabino, hatete, hato’o ba komunidade timor-leste tomak sarani Katólika sira no non Katólika sira hodi reza ba Amu Papa Francisco nia mate iha Largo Lecidere lor-loron to’o, Papa Francisco, nia Funebre iha loron sabadu.
“Primeiru atu hato’o ba inan-aman sira komunidade tomak komunidade sarani sira hotu iha ne’ebé de’it nune’e mós non Katólika bele mós mai hato’o ita nia kondolensia homenajen iha fatin ida ne’e”. dehan VPM, Mariano Assanami Sabino, iha Largo Lecidere Dili, Kuarta (23/04).
Alende ne’e governu Timor-Leste mos dekreta ona hahu loron 22 to’o 28 Abríl 2025, tanba ne’e instituisaun governu no Sosiedade sivil sira hamutuk ho komunidade sira hodi fo onra no homenajen ba Sua Santidade Amu Papa Francisco ne’ebé husik ona sarani Katólika iha mundu tomak.
“Ita dekreta ona katak durante loron hitu hahu horseik ita governu estadu tomak fo honra fo homenajen ba ita nia sua santidade amu Papa ne’ebé mak husik ona ita. Tanba ne’e mak husi parte governu ohin mai husi palásiu governu maibé ministeriu ida-idak sei mai nafatin mai ho nia funsinariu sira mai nafatin husu mós ba entidades sira seluk hanesan NGO sira bele mai, partidu polítiku sira bele organiza atu mai universidade sira bele organiza mai eskola ensinu sekundaria sira ensinu primaria bele mai, instituisaun oi-oin ne’ebé mak iha bele aproveita mai durante loron hitu nia laran, loron ida horseik ona ohin ba loron segundu kontinua la’o nafatin.” VPM informa.
Governante ne’e argumenta ba dekreta loron 7 ne’e ba loron Lutu nasionál iha territóriu Timor laran tomak ne’ebé ba igreja hotu-hotu hodi loke odamatan ba sarani sira hotu hodi hasa’e orasaun ba Papa Francisco nia mate no labele halo festa iha fatin-fatin hodi kontenti iha loron 7 nia laran.
“Hanesan ita hotu hatene katak dekreta ida ne’ebé mak ba sete (7) dias ba loron lutu nasionál ne’e katak nasionál territóriu tomak igreja hotu-hotu tenke loke odamatan para sarani sira bele reza bele halo orasaun sira ne’ebé do’ok labele mai iha ne’e, labele iha festa, labele iha dansa iha kontente durante loron hitu nia laran, hanesan mós tradisaun ita nian kuandu inan-aman laiha ona ita nia le’et baibain halo lutu ida ne’e tanba amu Papa ba ita hotu-hotu ne’e mak lutu ne’e bolu lutu nasionál, mikrolet sira bus sira labele halo loke múzika ne’ebé bobo’ot ne’ebé mak iha li’ur ema rona, ita tenke hatudu ita nia solidariedade ba aman ida ne’ebé mak la iha ona”.
Entretantu labele haluha mós ba Amu Papa João Paulo II, ne’ebé vizita Timor-Leste hodi rei rai doben Timor-Leste hahu iha ne’ebá Igreza Katólika iha ona fileira rezisténsia hodi sai ukun rasik an (URA).
Nune’e mós liu tiha ida ne’e iha situasaun difisil ne’ebé prosesu libertasaun ba povu ne’e Timor-Leste konvida tan Sua Santidade Amu Papa Francisco, vizita mós rai doben Timor-Leste, iha 2024 hodi fo mensagen ne’ebé furak no foti sa’e Timor-Leste iha mundu rai klaran nia matan.
“Labele haluha Amu Papa João Paulo II, mai rei ita nia rai, hahu iha ne’ebá Igreja Katólika iha ona fileira rezisténsia ita konsege ukun an, liu tiha ida ne’e iha situasaun ne’ebé defisil ita iha prosesu libertasaun povu ita konvida tan Amu Papa Francisco mai vizita iha ita nia fatin nia fo mensagen ida ne’ebé ke ba ita hotu, maibé ninia vizita mós foti sa’e Timor-Leste iha mundu rai klaran nia sempre fo mensagen iha misa sira iha fatin hotu-hotu nia dehan timor iha ninia fuan, timor rai ida ne’ebé mak nia hanesan admira ba ninia joven sira ba labarik sira ba sarani sira, ohin nia la iha ona ita nia le’et, nia ba Na’i Maromak nia sorin kuana”.
Tanba ne’e nu’udar sarani timor oan nia sakrifisiu ba durante loron 7 ba Amu Papa Francisco nia mate ne’e husu ba hotu-hotu halo ho fuan ho laran, la’ós obrigatoriu no la’ós tanba estadu deklara maibé nu’udar sarani Katólika sakrifika an fuan ho laran durante loron 7 nia laran.
Observasaun loluwari.tl iha terrenu membru governu ne’ebé marka presenza mak, Vise Primeiru Ministru (VPM), Mariano Assanami Sabino, Konsellu Ministru (KM), Agio Pereira, Ministeriu Comérsiu Industria (MCI), Nino Pereira, Vise Prezidente Prezidensia Konsellu Ministru, (PPKM) Aderito Hugo, Sekretáriu Estadu Komunikasaun Sosial (Sekoms), Expedito Dias Ximenes no Sekretáriu Estadu Igualidade (SEI) Elvina Souza Carvalho no kargu diretores, Xefe departamentu sira husi instituisaun estadu hodi fo homenajen no honra ba Papa Francisco nia mate iha Largo Lecidere Dili.
Jornalista : Anis