Loluwari Media (Dili) – Klibur Estudante Universitariu Suku Uaitame (KEUSU) rezeita totál atu integra ba Postu Administrativu Quelicai Antigo tanba ho razaun distansia lao to’o 20 kilometru no hakur mota 5 hafoin to’o Quelicai Antigo Munisípiu Baucau.
Portavoz KEUSU Vitorino Freitas Moreira hatete, Bazeia ba Jeográfika, Suku Uaitame nia distánsia ba Quelicai Antigu maizumenus 20 kilómetlru, kompara husi Quelicai Sentru ho de’it 2 kilómetru.
“ida-ne’e asesu ba servisu sira difisil tebes, no mós presiza atravesa mota boot lima (5), ne’ebé perigu tebes ba povu liu-liu iha tempu udan,” Dehan ba jornalista sira iha Jardin 5 de Maiu sabadu (14/03).
Nia haktuir,Servisu administrativu iha suku paradu totál durante tinan ida resin ne’ebé fó ona sofrementu ba povu no estudante sira, no lakon oportunidade oioin hanesan, rekrutamentu ba PNTL.
Asesu ba bolsas estudu no programa edukasaun sira seluk, Prosesamentu dokumentu hodi aplika traballu ruma tantu iha rai laran no estranjeiru.
Tanba Xefe Suku Uaitame mós abandona Sede Suku no komunidade Uaitame hahú iha loron 22 Janeiru 2025 to’o ohin loron laiha medida rigorozu husi Prezidente Autoridade no Ministériu Estatál.
“Tanba Falta Konsidera Opiniaun Povu, Prezidente Autoridade Baucau la konsidera opiniaun sujestaun, no rekomendasaun husi Konsellu Suku Uaitame no maioria povu Uaitame liu husi karta ofisiál sira ne’ebé submete ona”dehan nia.
KEUSU mós konsidera PAM Baucau ho Sefe Suku Antigu Quelicai Abuzu Podér tanba viola lei nú. 11/2019 kona-ba Lei administrasaun Munisípiu nian tanba halo eleisaun liu husi Konsellu Konsultivu Munisipal (CCM) iha loron 9 Dezembru 2025 hodi deside Suku Uaitame ba Postu Administrativu Quelicai Antigo.
“Ne’e ami konsidera sira viola Dekretu-Lei nú. 11/2019 (Lei Administrasaun Munisípiu). tanba eleisaun tenke halao iha suku ho povu, la ós iha Munisípiu “dehan nia.
Administradór Postu Administrativu Quelicai Antigo, Sr. Francisco Matias Gusmão viola akordu diálogu entre Povu, Prezidente Autoridade no Ministériu Estatál iha 22 Janeiru 2025.
Husu Autoridade Munisipiu Baucau Ministerio Estatal katak;
- Husu ba Prezidente Autoridade Munisipiu Baucau, no Ministériu Estatál atu labele tuir pedidu ka ezijénsia husi grupu minoritária ne’ebé manipula ona dadus.
- Husu ba PAM Baucau no MAE atu reko?ese maioria povu Suku Uaitame (92%) rejeita integrasaun ba Postu Administrativu Quelicai Antigu.
- Husu ba PAM Baucau no MAE prevene lakon oportunidade juventude no komunidade. no garante asesu ba programa servisu govemu nian.
- Husu ba PAM Baucau no MAE atu garante prinsipiu demokrátiku, transparansia iha re-estrutura administrativu.
Rekomendasaun
- Revoga Desizaun CCM Baucau, Husu ba Ministériu Estatál atu anula imediata votasaun integrasaun Suku Uaitame ba Postu Administrativu Quelicai Antigu (aprova 9 Dezembru 2025), tanba la reflete kondisaun jeográfika, no la respeita direitu demokrátiku povu Suku Uaitame.
- Ministériu Estatál: Responde imediata Pedidu Retirasaun Suku Uaitame husi administrasaun Postu Administrativu Quelicai Antigu, hodi klarifika estatuto administrativu Suku Uaitame loloos.
- Substituisaun Xefe Suku: Hato’o ba Ministériu Estatál atu substitui Xefe Suku Uaitame ne’eb? abandona Sede Suku no komunidade Uaitame hahù iha loron 22 Janeiru 2025 to’o ohin loron.
- Entrega Karimbu PA Quelicai: Husu ba Prezidente Autoridade Baucau atu entrega karimbu tuan husi PA Quelicai nian ho urjénsia ba Konsellu Suku Uaitame hodi permite kontinuidade servisu administrativu no fasilita atendimentu ba nesesidade povu.
- Medida Dixiplinár: Husu ba Ministériu Estatál atu foti medida rigorozu no dixiplinár ba “pesoál dala-ida tan “pesoál ne’ebé entrega karimbu foun la iha autorizasaun Prezidente Autoridade Munisipál, tanba viola prosedimentu no prinsipiu boa- govermansaun.
- Estabelese Ekipa Traballu: Husu ba Ministériu Est?tál atu estabelese grupu traballu hodi avalia no propoin solusaun administrativu sustentavel ba povu no Suku Uaitame.
- Klibur Estudante agradese ba Provedór Diretos Humanos no Justisa tanba halo ona investigasaun ba Aktu Violasaun Diretus Umanus, no hato’ o pedidu ba Komisaun Anti Korrupsaun hodi halo investiga ba “indísiu” dala-ida tan “indisiu” falsifikasaun dokumentu relatorio servisu no pagamentu ba atividade kuartu-primeiru 2025 husi dokumentu relatoriu pagamentu no serbisu atividade ba autoridade administrasaun munisipal Baucau.
Pedidu ba PM Kay Rala Xanana Gusmão.
1.Rezolve injustisa no abuzu podér husi autoridade administrasaun munisipál Baucau no Administradór postu Administrativu Quelicai Antigo.
2.Reativa imedata servisu administrativu iha Suku Uaitame. Postu Administrativu Quelicai lanba estudante no povu sofre ona kauza husi laiha atendimentu administrativu durante fulan 14.
Klibur Estudante agradese ba Primeiru-Ministru, atu fó importánsia, no halo intervensaun imediata ba problema sira ne’e hodi proteje direitu no bem-estar povu Suku Uaitame, Postu Administrativu Quelicai, Munisipiu Baucau.
Jornalista : Alberto Pires
Editor : Herminio Cardoso
